Công viên quốc gia Grand Canyon National Park rộng 1,218,375 acres (1,900 sq.miles) nằm trên cao nguyên Colorado vùng Tây Bắc tiểu bang Arizona là một kỳ quan nơi có cảnh trí địa hình thiên nhiên làm sững sờ du khách. Qua hàng triệu năm dòng sông Colorado chảy qua đã đào rộng một vùng thung lũng thành dãy vực sâu dài 277 miles có chiều sâu trung bình 4,000 feet (1 mile có 5,280 feet) và chiều rộng có nơi đến 15 miles. Năm 1919, thắng cảnh Ðại Vực Grand Canyon được Quốc Hội Hoa Kỳ bảo tồn thành công viên quốc gia và 60 năm sau được Liên Hiệp Quốc công nhận là Di Sản Thế Giới, kho tàng chung của nhân loại dành cho những thế hệ mai sau.

East Entrance Station:

Mua vé vào cổng. Giá vé cho một xe là $35 và có giá trị 7 ngày. Anh chàng nhân viên công viên (ranger) bán vé mặc đồng phục kaki vàng gần giống như hướng đạo đưa biên nhận, tài liệu chỉ dẫn và cẩn thận nhắc là vé có giá trị 7 ngày, ra vô bao nhiêu lần cũng được. Grand Canyon cũng có một đài phát thanh AM, du khách trên xe có thể vặn đài này để theo dõi những chỉ dẫn cần thiết, thời tiết, vấn đề lưu thông như đường nào bị đóng, bãi đậu xe nào đã đầy chỗ.

Desert View Watchtower:

Ðịa điểm đầu tiên ghé thăm là Desert View Watchtower.

Xây năm 1932. Watchtower, được xây trên độ cao 2,256 mét (7,400 ft). Đây là 1 trong nhiều địa điểm nhìn sâu tận đáy Grand Canyon và sông Colorado. Công trình xây dựng nổi tiếng này do Mary Colter.

^{Mather Point:}

Ðịa điểm thứ 2 ghé thăm là Mather Point, nếu bãi đậu xe đã hết chỗ thì đậu xe dọc theo con đường đi vào bãi. Mather Point là nơi nhìn xuống thung lũng sâu nhất nên cảnh quan nơi đây rất hùng vĩ, từ nơi ngoạn cảnh xuống tới dòng sông Colorado ngoằn ngoèo chảy phía dưới vực chiều sâu gần 1 mile rưỡi. Những người sợ độ cao đứng nơi này nhìn xuống rất chóng mặt còn những ai thích chụp ảnh thì nơi đây quả là lý tưởng để ghi lại những hình ảnh đẹp.

Ðây là bờ phía Nam (South Rim) của Grand Canyon nhìn sang bờ phía Bắc (North Rim) cách nhau chỉ 10 miles nhưng nếu muốn sang bờ bên kia bằng xe hơi phải mất 4 tiếng đồng hồ trên con đường dài 210 miles, phải đi lại hướng thành phố Page đến Bitter Springs và vòng trở xuống. Bờ phía Bắc (North Rim) rất vắng vẻ ít người thăm viếng và con đường đến đây đóng cửa vào mùa Ðông vì băng tuyết. Nhà trọ và nơi cắm trại hoặc đậu xe Camper ở bờ phía Bắc từ giữa tháng 5 cho đến giữa tháng 10 vẫn có cho du khách sử dụng nhưng cần phải gọi dành chỗ trước. Những chi tiết này có thể hỏi tại Visitor Center ở Canyon View Information Plaza ngang bên kia đường gần Mather Point.

Yavapai Point:

Từ Mather Point lái xe đến Yavaipai Point.

Yavapai Observation Station đây là điểm ngắm được cảnh vực sâu mở ra rộng nhất.

Grand Canyon Village:

Từ Yavaipai Point đến làng Grand Canyon Village, nơi đây có khách sạn, tiệm buôn, nhà hàng ăn uống và ngân hàng.

Ngoài Grand Canyon National Park tại South Rim, còn có di tích lịch sử Grand Canyon Village. Những công trình kiến trúc cổ xưa nhất của vùng South Rim mà du khách cần đến viếng để thấy tiền nhân đã tốn bao công sức, tiền bạc khai phá và xây dựng: Buckley O’Neill Cabin, xây dựng từ những năm 1890 do William Owen, nay là nhà khách lưu niệm. Kolb Studio được xây dựng năm 1904 do anh em Ellsworth và Emery Kolb, dùng để chụp hình những ai đi đến Bright Angel Trail. Đến năm 1911, anh em Kolb thực hiện được bộ phim hành trình xuống vùng Green và Colorado River. Ông em Emery Kolb thực hiện được giấc mơ cho đến năm 1976, nơi này được chiếu phim thường xuyên cho du khách xem và ông qua đời khi đến tuổi 95. Hiện nay, ngôi nhà này được dùng làm nơi trưng bày những tác phẩm nghệ thuật. Một hotel cũ xưa nhất tại vùng này El Tovar Hotel được xây cất từ năm 1905. Đây là khách sạn sang trọng nhất ở West Rim, với 4 tầng lầu. Trong khách sạn có nơi bán những quà tặng lưu niệm, nhà hàng…

Hopi House cũng được xây cất năm 1905, Verkamp Visitor Center, cạnh Hopi House, cũng xây năm 1905. Grand Canyon Raiway Depot, xây năm 1909. Loukout Studio, xây năm 1914.

Công trình kiến trúc tầm cở, hiện nay thu hút nhiều du khách đến “tham quan” là Bright Angel Lodge, xây năm 1935 do kiến trúc sư Mary Colter vẽ đồ án, sau đồ án Desert View Watchtower. Công trình sư thực hiện đồ án là Fred Harvey. Trong tòa nhà này, hiện nay có 1 phòng làm bảo tàng viện vinh danh ông Fred Harvey, một người đã cống hiến trọn đời mình cho sự thăng hoa, rộng lớn của Grand Canyon. Trong phòng di tích lịch sử (history room) xây toàn bằng đá hồng nhạt lấy từ South Rim cùng thời, niên đại hình thành Grand Canyon.

Trở lại lấy xe và chạy vào làng. Làng không có cảnh gì đẹp nhưng là khu thương mại duy nhất ở Grand Canyon. Trước khi tới làng du khách sẽ ngang qua khu Market Plaza có một chợ tên là General Store, bưu điện, ngân hàng, nhà trọ Yavapai Lodge, khu cắm trại, nhà giặt quần áo và nhà tắm nước nóng, gần đó là bịnh xá. Bịnh xá hay trạm y tế ở trên đường Clinic Road là một “Walk-In Clinic” không cần phải lấy hẹn trước. Ở đây có 2 bác sĩ để chăm sóc cho du khách bị tai nạn khi leo trèo, bị rắn cắn hay ngã bịnh bất ngờ đồng thời cũng có một nha sĩ lo cho những ai đau răng bất thình lình. Bịnh xá này là chi nhánh của bịnh viện Flagstaff Medical Center. Giờ mở cửa hàng ngày từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều và đóng cửa 2 ngày cuối tuần, số điện thoại là (928) 638-2551. Trường hợp khẩn cấp du khách có thể gọi 911 để được chăm sóc.

Ngang qua thấy những ngôi nhà nhỏ vách gỗ thông cũ kỹ, mái gỗ rêu phong và phía trước hiên nhà là những chậu hoa Geranium, chắc là những nhà trọ cho thuê. Ði tới không đầy một mile sẽ đến Grand Canyon Village, nơi đây có trạm xăng, ga ra sửa xe và nhà ga xe lửa. Nhiều du khách nhất là người Mỹ lớn tuổi thích đi xe lửa vào Grand Canyon, họ lái xe tới thị trấn Williams, bỏ xe nơi đây và ngồi xe lửa chạy bằng diesel với đầu máy phun khói mà vào Grand Canyon. Họ muốn đi lại con đường ngày xưa 100 năm trước du khách thời ấy đã từng đi. Ðoạn đường ngày nay chỉ có 65 miles và mất 2 giờ 15 phút, trên xe có những nhạc công miền Viễn Tây đi tới đi lui giúp vui du khách. Du khách có thể tới sớm ở ga Williams để có thời giờ ăn sáng ở Max và Thelma’s Restaurant cũng như dạo xem những gift shops, nhà bảo tàng Railway’s Museum và Grand Canyon Railway Hotel. Xe lửa chia ra làm 5 hạng ghế, tiền nào của nấy, hạng nhất toa xe được mô phỏng như kiểu Harriman 1923 có tầng cao để ngắm cảnh bao quát xung quanh. Từ Williams du khách có thể đi về trong ngày theo lịch trình 10 giờ sáng khởi hành ở Williams Depot và đến Grand Canyon lúc 12 giờ 15. Buổi chiều từ Grand Canyon đi lúc 3 giờ 30 và về lại Williams lúc 5 giờ 45.Những ai thích đi xe lửa có thể gọi để biết chi tiết ở số 1-800-THE-TRAIN (1-800-843-8724) hay vào website www.thetrain.com

Phía Bắc của Grand Canyon Village dọc theo con đường Trail cạnh bờ vực là một dãy khách sạn cổ có những cái đã hơn 100 tuổi.

Hopi House:

Hopi House, kiến trúc đầu tiên ở Grand Canyon

Ngôi nhà xây bằng đá đỏ có tên là Hopi House nằm gần bãi đậu xe, đây là ngôi nhà đầu tiên được xây dựng tại Grand Canyon Village năm 1905 do bà Mary Jane Colter vẽ kiểu và thiết kế. Hopi là tên một bộ lạc da đỏ sống trong vùng Arizona khoảng 1,000 năm về trước và còn lưu truyền bộ tộc cho đến ngày nay.

Người Hopis theo chế độ mẫu hệ, người đàn bà là chủ nhân gia đình, chủ nhà và chủ ruộng đất còn đàn ông làm ngoài nương rẫy thường trồng bắp là món ăn chính của họ. Bà Mary Colter vẽ kiểu Hopi House mô phỏng theo kiểu nhà bằng đá của người Hopi: có 3 tầng, các nhà tầng trên nhỏ hơn tầng dưới và lên bằng một thang cây dựng bên ngoài bức tường nhà. Ngôi nhà Hopi House tại Grand Canyon do chính thợ xây người Hopis và dùng đá đỏ địa phương được đẽo bằng tay chất lên thành tường và kết dính với nhau bằng một chất vôi vữa, đà ngang trần nhà được làm bằng gỗ sần sùi đốn tại địa phương. Ngôi nhà này ngày trước được dùng làm nơi trao đổi hàng hóa của người da đỏ (trading post) vì họ không sử dụng tiền mà chỉ trao đổi với nhau nông phẩm để lấy vật dụng, thí dụ như trao bắp, đậu để lấy đồ gốm gia dụng hay nữ trang làm bằng đá. Ngày nay Hopi House vẫn là nơi trao đổi hàng hóa của người da đỏ nhưng không còn lấy thực phẩm nữa mà lấy… tiền cho gọn nhẹ. Hàng hóa của người da đỏ được du khách ưa chuộng để làm quà kỷ niệm là đồ trang sức, đồ gốm nhiều màu, vải thổ cẩm dệt thô sơ bằng tay để treo trang trí hay làm thảm trải nhà. Trong Hopi House có máy lạnh và nhạc trống người da đỏ dập dồn được thu vào CD và phát ra những loa giấu trên trần nhà. Trên lầu vài người phụ nữ da đỏ (?) biểu diễn cách dệt vải thổ cẩm và xay bắp thành bột trong những cối xay bằng đá để làm bánh tortilla. Nơi quày có bán những món ăn ngọt trong đó có kẹo dẻo mùi cây xương rồng.

Năm 1987 Hopi House được phong tặng là danh thắng lịch sử quốc gia (National Historic Landmark) và trong quá khứ nhà bác học lừng danh người Ðức Albert Einstein (1879-1955) cùng vợ đã từng viếng nơi đây năm 1931 và chụp hình lưu niệm với những phụ nữ bộ lạc Hopi trong chuyến viếng Hoa Kỳ lần thứ hai theo lời mời của viện California Institute of Technology.

Phía trước Hopi House là sân cỏ có nhiều cây tùng bách và cạnh đó là bờ vực với tường chắn bằng đá xây dọc theo con đường tản bộ, vài du khách thong thả dạo chơi, vài người khác nhắm máy ảnh xuống vực sâu mong chụp được những chú nai mule deer đang thẩn thơ gặm những chồi lá non còn ướt đẫm giọt sương mai.

Trong mùa Hè tìm chỗ đậu xe hơi khó ở các bãi đậu nhất là từ 9 giờ sáng đến 3 giờ chiều, tuy nhiên xe có thể đậu bên lề các con đường nếu những nơi này không có để bảng cấm đậu. Chính quyền công viên khuyên du khách nên đậu xe một chỗ, di chuyển trong công viên nên sử dụng xe buýt miễn phí để tránh giao thông ứ nghẽn và gây ô nhiễm môi trường. Xe buýt miễn phí trong mùa Hè (tháng 5 cho tới tháng 9) chạy mỗi ngày từ 4 giờ 30 sáng cho đến một tiếng đồng hồ sau khi mặt trời lặn và cứ mỗi 15 phút là có một chuyến (7 giờ 30 cho đến lúc mặt trời lặn), sáng sớm hay chiều tối thì cứ nửa giờ.

Rời Grand Canyon đi về Flagstaff.

Tusayan Village:

Làng Tusayan bên ngoài cổng Nam Grand Canyon

Qua khỏi Cổng Nam (South Entrance Station) là làng Tusayan quang cảnh rất nhộn nhịp với khách sạn, nhà hàng và tiệm thức ăn nhanh duy nhất ở đây là McDonald’s. Nhà hàng có Wendy’s, Yippee-Ei-O Steakhouse, Jennifer’s Bakery… Khách sạn và nhà trọ có 4, 5 cái, bề thế nhất là The Grand Hotel. Năm 1998 làng này rất thưa vắng chỉ một vài nhà trọ nhưng hôm nay nơi này rất đông vui, nhộn nhịp du khách và nơi bãi đất trống lại có dựng lều vải bán chợ trời các món hàng thủ công, mỹ thuật, quà kỷ niệm nữa gọi là “Art Festival.”

Tại làng Tusayan này nổi tiếng nhất là rạp hát chiếu bóng IMAX với màn ảnh rộng chiếu phim về thắng cảnh Grand Canyon là “Grand Canyon: The Hidden Secrets.” Phim sẽ đưa khán giả theo cánh chim ó bay lượn từ trên cao nhìn xuống vực sâu với dòng sông Colorado chảy xiết rồi qua những dấu vết để lại ngược dòng thời gian 10,000 năm về trước chứng tỏ đã có người ở đây cho đến cuộc thám hiểm chinh phục sông Colorado của Thiếu Tá John Wesley Powell năm 1869. Rạp hát này nằm trong khu National Geographic Visitor Center cùng một chủ với nguyệt san của hội nghiên cứu địa dư National Geographic đã xuất bản đều đặn hàng tháng gần 100 năm nay.

Tusayan là tên một làng của bộ lạc da đỏ sắc tộc Pueblo sống trong vùng Grand Canyon 800 năm về trước. Tusayan ngày trước không phải ở đây mà ở gần Desert View cách Grand Canyon Village 20 miles về hướng Ðông trên đường 64. Tại đó còn lưu dấu tích người da đỏ gọi là Tusayan Ruin và có một nhà bảo tàng mở cửa từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều không có lệ phí.

Ra khoải làng Tusayan phi trường Grand Canyon ở bên phải, những nhà giàu có máy bay riêng họ sẽ đáp nơi đây. Ở trong phi trường còn có bán vé những chuyến bay du ngoạn để ngắm cảnh Grand Canyon từ trên cao bằng máy bay 2 động cơ 19 chỗ ngồi với 2 phi công và bay mỗi tiếng đồng hồ đó là hãng Grand Canyon Airlines. Máy bay một động cơ 7 chỗ ngồi là hãng Air Grand Canyon nên gọi giữ chỗ trước nhưng đến bất ngờ cũng vẫn… welcome! Còn muốn tham quan bằng trực thăng thì có tới 3 hãng là Grand Canyon Helicopters, Papillon Helicopters và Maverick Helicopters.

Xe đi qua ngã ba nơi con đường 64 từ Williams lên gặp nhau và địa danh nơi đây có tên là Valle, có nhà trọ, khách sạn, trạm xăng, tiệm tạp hóa và một phi trường nhỏ bên ngoài có trưng bày một chiếc máy bay phế thải.

Từ Grand Canyon trở về Flagstaff bằng con đường 180 dài khoảng 100 miles đi mất gần 2 tiếng đồng hồ (từ Tusayan Village 74 miles) . Con đường vắng vẻ, mỗi chiều một lane xe chạy với vận tốc giới hạn là 55 miles một giờ. Hai bên là rừng thông không nhà cửa rất an toàn có thể chạy nhanh hơn nhưng mọi người vẫn giữ tốc độ 55 miles để thong dong ngắm cảnh hai bên đường.

Qua những những cánh đồng xanh cỏ dại có những xóm nhà cất xa con đường vào sâu bên trong. Hầu hết những ngôi nhà đều rất mới và có những cái còn đang xây, dường như là nhà nghỉ mát của những người giàu có từ Phoenix lên hay từ Las Vegas qua. Không thấy chợ búa ngay cả một trạm xăng cũng không có, mua sắm có lẽ họ trở về Flagstaff. Nơi đây có cao độ trên 5,000 feet nên không khí rất mát ngay cả mùa Hè và bầu trời trong xanh không một chút ô nhiễm

Đến gần Flagstaff là rừng thông xanh mát, phía Nam trước mặt là ngọn núi San Francisco đỉnh cao nhất là ngọn Humphreys tuyết phủ.

Những vấn đề về an toàn du khách cần lưu ý khi vào ngoạn cảnh là:

-Cẩn thận coi chừng té ngã xuống vực sâu nhất là khi mải mê chụp hình ở điểm ngắm cảnh Mather Point, nơi đây những bờ đá cạnh vực sâu có thể trơn trượt. Chỉ nên đứng phía sau hàng rào và để ý đến tình trạng mặt đất nơi mình đứng.

-Sấm sét rất thường xảy ra nơi bờ vực phía Nam Grand Canyon vì vị trí này rất cao so với thế đất dưới vực sâu nên rất dễ dẫn điện truyền xuống từ lằn chớp khi mưa giông. Khi trời mưa hay mây đen vần vũ trên bầu trời hãy rời ngay khu vực trống trải cạnh bờ vực vào trong nhà hay trong xe và đóng cửa lại. Tránh che dù hay đứng dưới gốc cây tại bờ vực khi trời sấm chớp.

Ký sự của Hướng Dưong txđ

Từ Tampa chúng tôi đã thuê xe lái đi Miami chơi vì nghe nói thành phố này lớn
đẹp và nhất là tại đó lại có nhiều vườn cây ăn trái giống như ở Việt Nam, trồng
đủ loại đu đủ mít ổi dừa nhãn vải na (mãng cầu) thanh long… Tôi mơ ước đi
vào thăm những vườn trái cây để nhớ lại những thời xa xưa đi hái trái cây ở Lái
Thiêu, những ngày tôi còn tuổi thanh niên, còn ở trung học, bạn bè rủ nhau đi xe đạp tới thăm những vườn trái cây đó để được ăn măng cụt thả dàn không mất tiền… Những ngày đó sao quá đẹp, đi chơi với bạn vừa vui thú vừa được ăn tha hồ, vì ở nhà có đâu mà ăn nhiều? Và từ lâu tôi vẫn thèm trồng cây ăn trái để được thấy những trái đu đủ, trái xoài, trái nhãn, trái na lủng lẳng trên cành cây, để được đứng ngắm từ những lúc cây ra hoa cho tới khi nhú ra những trái nhỏ xíu, rồi mong đợi từng ngày khi những trái cây đó lớn, rồi chín để hái xuống, mang vào nhà để lên bàn thờ cúng tổ tiên, cúng Phật rồi sau đó ăn. Đã có lần tôi thèm mua một căn nhà ở Florida để trồng cây ăn trái, nhưng rồi ý nghĩ đó phải xóa đi khỏi tâm trí vì đại gia đình ở đây làm sao mình bỏ đi xa được?

Như vậy chúng tôi cứ tà tà dạy trễ 9 giờ sáng uống cà phê, ngồi nói chuyện chơi với gia đình, rồi ăn trưa. Tới 12 giờ mới hoảng hồn ra xe lên đường. Chúng tôi cứ thế chạy gần 250 miles theo quốc lộ I 75 rồi bắt sang I 595 E về hướng Fort Lauderdale, xong bắt sang I 95 South để đến Miami. Chúng tôi đi ngang qua một vùng thấy ghi bảng Everglades là nơi chúng tôi nghe danh và quyết định sẽ đến thăm viếng vào một ngày nào sau đó.

Khoảng bốn giờ rưỡi lái xe sau đó, với hai lần nghỉ 15 phút dọc đường, chúng tôi đã vào tới thành phố Miami. Những con đường của Miami rất rộng với những toà nhà trọc trời năm bẩy chục từng rất đẹp mắt trông như thế chúng tôi đang đi vào New York. Những toà nhà hai bên phố vùng trung tâm to lớn và tân tiến giống như ở Beverly Hills hay Honolulu. Cả vùng Miami to lớn, tức là kể tất cả những tỉnh lân cận, có số dân cư lên tới gần 5 triệu người, làm cho vùng đô thị Miami đứng hàng thứ tư chỉ sau có New York, Los Angeles, và Chicago (tính cho đến năm 2007). Kể từ năm 2001, Miami đã bắt đầu một kế hoạch xây cất những cao ốc với 50 toà nhà chọc trời cao hơn 122m tức 400 feet. Toà nhà cao nhất lên tới 275 m tức 903 feet là toà nhà tên Brickell Financial Centre II. Chân trời Miami (Miami skyline) được xếp hàng ba trong số những chân trời đáng nể nhất của hoa kỳ, chỉ sau có Nữu Ước và Chicago. Ngoài ra Miami còn được coi là trung tâm tài chánh ngoại quốc quan trọng hàng đầu của Hoa Kỳ. Miami được xếp hạng nhất trong số những thành phố giầu có nhất nước Mỹ. Hải cảng Miami nổi tiếng là có khả năng tiếp nhận khối lượng những con tàu du lịch (cruise ships) cao nhất thế giới và nơi đây là trụ sở của nhiều hãng tàu chở du khách quanh thế giới.

Bayside Marketplace

Chúng tôi check vào một hotel ngay ở downtown, chỉ cần bước qua đường là sang tới khu du lịch bên bờ Vịnh Miami có tên là Bayside Marketplace. Sau khi nghỉ nữa tiếng đồng hồ, chúng tôi liền lợi dụng trời còn sáng để đi thăm khu này. Đây là một khu buôn bán ăn uống chủ yếu dành cho du khách khá rộng lớn có một parking ba bốn từng rất lớn cho du khách đậu xe. Bên cạnh có lẽ là một hí trường vì chúng tôi thấy quảng cáo có show ca nhạc nhẩy múa mỗi cuối tuần. Khu này đại khái cũng giống khu Fisherman Wharf của San Francisco, với những tiệm ăn, tiệm rượu, tiệm nước, những cửa tiệm bán đồ cho du khách, những chỗ vui chơi giải trí…Tuy nhiên ở đây cũng có nhiều cái khác San Francisco Fisherman Wharf, chẳng hạn như các tiệm ăn ở San Francisco phần lớn là tiệm nấu đồ ăn Ý còn ở Miami Wharf thì là đồ ăn Cuba và Cajun, nhạc ở San Francisco là những nhóm nhỏ gánh dạo hát cho những nhóm du khách tum năm tụm ba đứng lại nghe một lúc, cho tiền thưởng, rồi đi còn ở Miami Bayside Market, buổi chiều có ban nhạc khá đông người, đánh trên sân khấu cho hàng trăm người ngồi thưởng thức. Như bất cứ tại đâu, có những nghệ sĩ trình diễn ngoài đường phố như làm trò cười, trò ảo thuật, múa may, để những người xem được mua vui.

Bayside Marketplace có trên một trăm cửa tiệm bán đủ thứ kể cả nồi niêu soong chảo, máy hút bụi, lò sưởi, quạt máy… cho tới nước hoa, quần áo, đồ chơi. Ôi một rừng hàng hóa muôn màu, các bà các cô tha hồ mà mua váy cuba, quần áo tắm, khăn bông, nước hoa nhập cảng từ những nước xa lạ (exotic aromas), nữ trang made in china…. Dân Mỹ gọi nơi này là khu rừng đi săn trong thành thị (urban safari). Buổi chiều tối mát mẻ không gì bằng đi dạo chơi nơi đây cùng với đám đông hay ngồi uống ly cà phê hay ly rượu hay ăn cốc kem bên bờ biền, nhìn những chiếc tàu muôn màu to nhỏ đi hay đậu trong bến cảng.

Miami Bay

Ban ngày và cả chiều tối du khách có thể mua vé đi thăm Vịnh Miami bằng tàu máy, tầu buồm, và cả tàu do người Cuba tổ chức gọi là Fiesta boat có nhạc, trên đó du khách có thể ôm nhau nhảy đầm.

Có một loại tàu nữa dành cho những ai thích hú hồn, rợn tóc gáy, cười vui la hét là loại tàu gia tốc (speed boat) có tên là Thriller. Chúng tôi muốn đi thử nhưng khi đến vào buổi chiều 6:30 thì không còn chuyến nào nữa nên đành đi chiếc tầu Cuban có nhạc nhẩy múa. Tàu đi vòng vòng cả tiếng đồng hồ, người thanh niên Mỹ gốc Cuba cầm chiếc micro giới thiệu các toà nhà và dinh thự nguy nga ở hai bên bờ, phần lớn của những tài tử xi nê, ca sĩ, hay những tay tư bản khác trên khắp thế giời.

Có tiền mua tiên cũng được, thế giới Hollywood đua nhau mua nhà trên những hòn đảo trong Vịnh Miami. Buổi tối, nhìn cảnh thành phố Miami với những ngọn đèn sáng trưng trông cũng đẹp mắt, nhưng có lẽ đi ban ngày thì thú vị hơn vì có thể chụp hình những cảnh đẹp, những toà nhà cao ốc, những dinh thự sang trọng trong vùng này. Chính tôi thì thích đi bằng chiếc tàu buồm vì có lẽ nó thơ mộng hơn, tôi nghĩ con tàu sẽ lướt sóng từ từ theo ngọn gió thổi, tâm hồn du khách sẽ có chút mơ mộng trong đó, làm cho cảnh thiên nhiên nên thơ hơn, nhưng cũng có thể tôi lầm. Tuy nhiên, nhóm anh em đi cùng không ai đồng ý với tôi nên cuối cùng cái “giấc mơ” nhỏ bé đó cũng không thành.

South Beach

Miami có vùng bải biển South Beach – thuộc thành phố bên cạnh tên là Miami Beach – nổi tiếng là đẹp, nơi những tài tử giai nhân hay lui tới. Phim Miami Vice với tài tử chánh Don Johnson được quay tại nơi đây. Nhiều cảnh trong những phim trong đó có những tài tử Sharon Stone, Sylvester Stallone, Wesley Snipes, Marisa Tomei, Angelica Houston, Arnold Schwarzenegger, James Woods, Jamie Lee Curtis, Whitney Houston, Kevin Costner and Sean Connery cũng được quay nơi này. Tại nơi đây nhiều cuộc trình diễn thời trang được tổ chức và được quay thành phim và nhiều ảnh quảng cáo cũng được thực hiện với bối cảnh là South Beach. Theo lời kể lại thì cứ cuối tuần du khách đi ăn uống hay đi bơi tại nơi đây đều có thể gặp các tài tử nổi tiếng của Hollywood tại South Beach, nhưng vì chúng tôi đi vào một buổi chiều ngày thường nên không có cái may mắn được bắt tay hay say hello với ai hết.

Bãi biển South Beach là bãi biễn nhân tạo giống như bãi biển Cancun của Mexico, tức là người ta đem cát trắng mịn từ nơi khác tới, mặc dù nó đổ dài hàng chục dặm dọc theo bờ vịnh. Khác với những bãi biển ở miền Tây hay miền Đông, nước biển ở Miami, hay nói chung ở Florida, ấm áp nên tắm sướng gần như quanh năm. Miami Beach hàng năm, kể cả vào mùa Đông, có hàng triệu du khách đổ tới, du khách quốc tế phần lớn từ Âu Châu, Nam Mỹ, Gia nã Đại, Israel, và cả từ vùng Carribean, còn du khách quốc nội thì tới từ khắp nước Mỹ. Vì có nhiều du khách tới từ Âu Châu và Ba Tây nên tại South Beach phụ nữ được cho phép tắm và phơi nắng ở trần (topless) mặc dù nơi đây là một bãi biển công cộng.

Vùng South Beach còn mang tên Sobe, hay là Art Deco District, chạy dài theo con đường Ocean Drive, một con đường dài hơn mười miles dọc theo bờ biển, nơi đây có hàng trăm nhà hàng khiêu vũ, tiệm ăn, tiệm rượu, cửa hàng bán trang phục phụ nữ và art deco khách sạn. Trên con lộ này thường xuyên có những chiếc xe hơi cổ hay xe hạng sang, hoặc xe bình bịch Harley Davidson chạy tới chạy lui. Đa số những người dân cư ở đây là dân Cuba hay Nam Mỹ nói tiếng Y Pha Nho, một số nhỏ từ Brazil tới thì nói tiếng Bồ Đào Nha. Chúng tôi đã đứng lại xem một tay chuyên môn quấn Cuban cigar trổ tài. Cuban cigars còn có tên là xì gà Havana nổi tiếng thế giới là ngon. Ngày xửa ngày xưa khi tôi còn hút thuốc, tôi cũng lâu lâu hứng chí hút xì gà, mặc dù tôi thường hút píp, hoặc xì gà loại nhỏ (cigarillo) của Mỹ và Cuba.

Đêm đến, cả con đường Ocean Drive dài này nhộn nhịp người đi chơi dưới ánh đèn muôn màu của những nhà hàng, những dancing clubs. Du khách thả hồn vào tiếng nhạc Cuba dậm dựt tiếng trống cùng tiếng kèn cùng tiếng nhạc thánh thót nhanh như nước chảy. Nhìn vào những quán ăn sang trọng xập xình tiếng nhạc, du khách thấy những cô gái xinh đẹp ăn mặc hở hang, có khi chỉ còn hai mảnh nhỏ che chỗ phải che trên thân, quay cuồng uốn éo nhẩy múa. Người đứng coi, tay cầm ly rượu, đã ngà ngà say, cũng say sưa nhẩy theo cũng dựt dựt, cũng múa may quay cuồng. Những tiếng nói chuyện ồn ào, những tiếng cười rộn rã, những làn pháo tay khen thưởng người vũ công, rõ ràng đó là cảnh hạnh phúc trần gian. Nhìn lên trời, tuốt trên sân thượng, cũng có những vũ nữ biểu diện cho thực khách ngồi ăn uống trên đó. Những quán ăn có những bàn bày trên vỉa hè ra sát tới con đường, nơi hàng dài xe hơi bóng nhẫy đậu, nhiều xe thuộc loại xe cổ của dân chơi, đi để phô diễn, để khoe khoang. Thực khách vừa ăn uống cười đùa vừa nghe nhạc sống có, nhạc chết có, thật là no nê hả hê, thật là vui nhộn.

Ở South Beach, ban ngày du khách có thể đi chơi khu Lincoln Boulevard, là một khu nổi tiếng, ai đến Miami cũng thích đến. Khu này đại khái giống như con đường Fifth Avenue ở Nữu Ước, đoạn đường Rodeo Drive ở Los Angeles hay Las Ramblas ở Barcelona, Las Ramblas cũng là một khu gần bờ biền bên Tây Ban Nha nơi đây du khách đi dạo chơi, ăn uống – nhưng phải coi chừng bọn móc túi lộng hành nơi đây!

Khu Lincoln Road do Carl Fisher, tay tỷ phú đã xây dựng lên Miami và South Beach, làm ra từ những năm 60. Nhưng từ khi đó đến nay, nó vẫn thế, không phát triển thêm nên bi giờ thua kém các khu ăn chơi kia, tuy vẫn còn đẹp và đi chơi vẫn lý thú. Có lẽ bởi nó gần biển, có nắng và gió biển lồng lộng. Người giầu có đến đây chơi đi vào những cửa tiệm sang trọng cho các bà sắm sửa, ngắm nghía những bộ đồ đúng thời trang, những đôi giầy, chiếc ví hay nón hay khăn quàng cổ hoặc chọn nữ trang. Đụng vào các thứ đó ở nơi đây là cháy túi, nhưng nếu túi đầy ắp tiền thì đâu có nghĩa lý gì, miễn là được đẹp, được người ta nhìn, trầm trồ khen sang, khen chịu chơi, khen “à la mode”, phải không các bà?

Lincoln Road là một khu để đi tản bộ, kéo dài từ Lenox Avenue cho tới Washington Avenue, cũng phải khoảng hai miles. Ngoài những cửa tiệm bán đồ phụ nữ và đồ trang sức, nước hoa, còn lại là những quán ăn, quán nước, quán cà phê. Mới xây là những toà nhà trong đó có những malls nhỏ, nhưng chúng tôi không vào xem vì nghĩ nó cũng giống những nới khác và cũng vì đi nhiều đã … mỏi chân. Dọc theo con đường dài, hai bên là những quán cơm, quán nước có bàn bầy đầy ra ngoài lối đi, dưới những tấm vảo bạt che nắng, tất cả đều màu trắng bên những tàn cây xanh ngắt đủ loại, dừa, đa, phượng vĩ có hoa nở đỏ chót – chỉ thấy có một cây – sồi hay giống gì khác tôi không biết rõ. Dưới chân là những vườn hoa nho nhỏ, những bồn nước cũng bé tí xíu, có nước chảy ra từ những vòi nước chậm rì, hết còn sức phun lên cao. Tuy nhiên khi mỏi chân, mỏi nhìn cảnh đám đông ăn bận đẹp, đủ kiều, phần lớn là hở hang vì nơi đây gần biển – nhiều cô gái rất sexy – thì dừng lại dưới những lùm cây bên hồ nước con con, cũng thấy thoải mái lắm!

Ngoài chuyện người đi xem người, xem cảnh, xem các cửa tiệm (window shopping?), hay đứng chờ các bà vợ vào bên trong các cửa tiệm la cà, chờ mà thấp thỏm sợ các bà “xài sang một bữa”, còn cái thú uống cà phê (Starbucks) ăn kem (Ghirardelli giống như ở San Francisco). Hơn nữa ai thích ăn ngon thì có cái thú ăn đồ Ý chính hiệu con nai ở tiệm Quattro là nơi nấu đồ ăn của vùng miền Piedmont ở phía Bắc nước Ý Đại Lợi, tiệm này khoe mang những đồ để nấu bếp như muối, bột, cá, và các loại phó mát từ Ý sang, không biết có thiệt hay không.

Lúc đi chơi dọc theo Lincoln Road chúng tôi thích thú khi thấy một tiệm ăn trưng bầy trên mỗi bàn một lọ hoa xanh dương nhỏ có cắm một bông hướng dương, và bèn đưa máy hình lên chụp lia lịa dăm tấm. Đi ngang qua một nhà hàng dường như của người Nga, một cô chiêu đãi viên xinh đẹp sexy đưa ra một cái đĩa lớn trên có một con tôm hùm khổng lồ và mời vào ăn với cái giá rẻ rè là hai chục đô la! Ở San Francisco mà ăn con tôm hùm bự cỡ đó chắc giá phải gấp đôi hay gấp ba! Vào những ngày chủ nhật khu Lincoln Road còn có chợ trời bán hoa quả (farmer’s market) mở cho tới 5 giờ chiều bán nhiều loại bong xem thấy rất đẹp mắt và mỗi chủ nhật thứ ba trong tháng còn có chợ bán đồ cổ cho những ai thích mua về bầy chơi. Rất tiếc, chúng tôi không đi vào ngày chủ nhật nên không được xem hai cái thú chơi này. Ngoài ra những ai thích nghe trình tấu nhạc thì có thể đến rạp Lincoln Theater nơi đây có giàn New World Symphony do nhạc trưởng Michael Tilson Thomas dựng nên vào năm 1987 khi ông này chưa chỉ huy Symphony Orchestra of San Francisco.

Metromover downtown

Đi chơi xem downtown Miami bằng tầu điện chạy trên cao có tên là Metrorail cũng là một cái thú mà ai đến Miami cũng nên đi thử cho biết. Chúng tôi đã dành cả một buổi tối đi trên các chuyến xe điện nhò xíu, chỉ có hai toa chạy lòng vòng khu downtown để chụp hình Miami vào ban đêm. Chiêù tối không còn nóng bức như ban ngày đi ra ngoài phố thăm thú cũng vui, tuy phải cẩn thận vì sợ bị cướp giật hay móc túi. Chắc vào mùa hè đông du khách thì bọn này mới lộng hành. Lúc mới check in hotel, vào tới phòng của mình, chúng tôi đã đọc thấy những lời cảnh báo như, “không mở cửa phòng nếu không xem trước xem ai đứng gõ cửa”, “Đi ra phố, đừng mang theo nhiều tiền mặt, đừng đeo đồ trang sức”, “Đừng tỏ dấu hiệu gì cho người ngoài biết mình có tiền mặt nhiều”, vân vân… làm khi đi chơi tối, chúng tôi cũng hơi ngan ngán, nhưng đề phòng thế thôi chứ chẳng có chuyện gì không may xẩy ra hết.

Everglades Safari

Đến Miami, chắc hẳn ai cũng nghe nói đến Everglades Safari. Vì thế nên chúng tôi cũng tò mò đi tới nơi đây để đi thử con tầu hơi (airboat), là thứ tàu có cánh quạt lớn thổi về phía sau để cho con tàu có thề lướt trên mặt nước hay trên những đồng cỏ dại, loại tàu hơi này đã từng được dùng trong chiến tranh Việt nam để chạy lướt nhanh trên những vùng đầm lầy của Đồng Tháp Mười. Chỉ có khác là ở Việt Nam có lính Mỹ trang bị đại liên đi trên đó để bắn phá những vùng tình nghi có Việt Cộng ẩn núp hay tải chuyền vũ khí từ ngoài biển vào (?) tôi không biết lực lượng hải thuyền của Việt Nam Cộng Hòa có loại tàu này hay không.

Du khách đến đây vào mùa hè có thể lấy tour đi một ngày để thăm thú cả vùng Everglades mênh mông và nghiên cứu về những vấn đề môi sinh dưới sự hướng dẫn của những chuyên viên, như làm sao duy trì những hệ thống môi sinh thiên nhiên (natural eco-systems) làm sao giữ được tình trạng thiên nhiên, và làm thế nào để giúp đỡ được những người dân địa phương sinh sống trong vùng này. Du khách sẽ được đi thăm những vùng đồng cỏ răng cưa (sawgrass prairie), vùng cữa biển trồng cây đước (mangrove estuary) trông in hệt như ở Việt Nam mình, vùng xình lầy có trồng cây bách (cypress swamps) và những vùng xưa kia là đồng cỏ nhưng nay được trồng thông (pine savanna).

Vì không phải là mùa du lịch và hôm đó trời lại đổ một trận mưa rào nên chúng tôi tưởng không đi được chuyến tàu hơi như mong muốn. Chúng tôi mua vé để đi tour 1 tiếng 30 phút. Trước khi đi thăm vùng “Đồng Tháp Mười Mỹ” để xem cá sấu thì chúng tôi được mời vào xem show cá sấu. Một nhân viên đưa ba con cá sấu to lớn răng nanh trợn ra, miệng há hốc như muốn bất chợt đớp cánh tay hay cặp giò của anh ta khi anh ta vô ý, nhưng không, đó chỉ là một cuộc trinh diễn, và những con cá sấu đó trông thì phát khiếp nhưng lại hiền khô, bảo sao nghe vậy vì chúng đã được thuần hóa rồi. Sau màn trinh diễn có một màn làm thêm tiến du khách: Anh chàng nhân viên đem ra một con cá sấu mới đẻ dài chừng bẩy tám chục phân tây và ai muốn ôm nó chụp hình kỷ niệm thì phải trả thêm tiền.

Sau đó chúng tôi leo lên con tàu hơi, chiếc cánh quạt quay tít và tiếng máy nỗ vang inh ỏi, mỗi người được phát cho một miếng giấy toa let để nhét vào lỗ tại cho bớt điếc tai. Rồi chiếc tàu lướt đi khá nhanh trên mặt nước xanh ngắt dưới một bầu trời chói sáng ánh nắng mặt trời. Trời nắng chang chang, ngồi trong con tàu vỏ sắt chở khoảng bốn năm chục người du khách, chúng tôi được đưa đi thăm một vùng đồng cỏ có những con lạch trồng đầy một thứ bèo to lớn, hai bên những con lạch mà con tầu đi vào là những cây, bụi rậm mọc từ dưới nước mọc lên. Đôi khi cũng có những vùng đất hoang cây cối um tùm, nhưng không thấy có nhà cửa, không biết xa bên trong thì có ngưởi da đỏ sinh sống ở đó hay không. Cứ thế con tàu chạy khi thì trên mặt nước, khi thì trên mặt lớp cỏ răng cưa, chạy nhẹ nhàng không hề bị vướng víu hay ngăn chặn lại gì cả. Chúng tôi liên tưởng tới những con tàu loại này xưa kia đã chạy trên mặt đồng ruộng lúa hay cỏ dại nơi vùng đồng tháp, đại liên nổ dòn tan, khi đó chiến tranh còn ác liệt.

Cứ theo như lời quảng cáo thì vùng Everglades này có nhiều cá sấu, chim cò và người đi thăm sẽ được vui thú như thể đi vào vùng đồng hoang để săn (safari) nhưng kỳ thực khi chúng tôi đi thì chẳng thấy chim cò mà cá sấu cũng chẳng có con nào hết.

Chúng tôi nghĩ trong đầu đây chỉ là trò dụ khị du khách, một sự bịp bợm trắng trợn. Người lái tàu cho chúng tôi ăn bánh vẽ khi lâu lâu lại cho con tàu chạy chậm lại, rồi ngưng tại một chỗ để tìm xem có con cá sấu nào hiện ra hay không. Lúc còn ở bến trước khi cho tầu chạy người lái tàu này đã dặn chúng tôi nếu thấy cá sấu thì phải dậm chân ầm ầm và còn bắt chúng tôi làm thử, lần đầu dậm chân chưa đủ mạnh, hắn bắt dậm chân thêm một lần nữa, làm chúng tôi tưởng sẽ thấy hằng hà những con cá sấu, to lớn như những con bọn này đã đem ra trình diễn, bơi lội trong đám xình lầy. Nhưng đậu cả đến năm mười phút cũng chẳng thấy anh chàng hay cô nàng cá sấu nào hiện ra hết. Tên lái tàu còn ba xạo tuyên bố rằng để hắn cố gắng tìm cho ra một con cá sấu cho chúng tôi vui, hắn lại lái tàu đi vòng vòng, nhưng cá sấu đâu chẳng thấy, chỉ thấy đồng cỏ, nước xanh ngắt vì phản chiếu bầu trời, và ở những nơi dừng lại đủ loại bèo và bông súng. Đến khi hết giờ thì hắn quay mũi tàu trực chỉ bến nơi khởi hành. Khi về gần đến nơi hắn chỉ một con cá sấu bé tí, dài chưa tới một thước nằm trên một bờ đất. Tôi nói đùa, “Chắc con cá sấu này bị buộc chân nơi đây để loè du khách! Cả cái vùng mênh mông Everglades này chắc chẳng còn con nào hết!” Tuy nhiên đi chơi trên con tàu hơi ra vùng “Đồng Tháp Mười Mỹ” này cũng vui vui, vì có thiên nhiên, có ánh nắng mặt trời có gió thổi, có mây, có nước, có cảnh sông lạch giống như đang ở vùng nhiệt đới làm mình chạnh lòng nhớ đến quê hương.

Fruit farms

Ngoài ra đi Miami còn cái thú khác mà có lẽ chỉ du khách Việt Nam, Kămpuchia, Lào, hay Thái Lan mới thích là mò đi tìm những vườn trái cây nhiệt đới trồng những thứ hoa quả xứ mình như nhản, vải, xoài, ổi, na (mãng cầu), mít, thanh long, dừa xiêm, những loại cây này vốn xưa kia đâu có ở Miami? Từ khi còn ở nhà chúng tôi đã lên Internet tìm kiếm những khu vườn cây này và tình cờ chúng tôi đọc được bài viết của một phóng viên đài VOA viết về những vườn cây ăn trái của người Việt ở Miami. Chúng tôi có ghi lại địa chỉ nhưng lúc đi luống cuống lại quên mang theo, chỉ mang theo những tài liệu nói về vườn cây nhiệt đới của người Mỹ.

Nhưng cũng không sao. Khi chúng tôi đi ăn phở ở hai tiệm khác nhau, chúng tôi đã hỏi ra được số phone của hai vườn, một của người Việt và một của người Miên – mà người ở quán phở nói lầm là của người Phi. Chúng tôi cũng nhớ có thêm một vườn của người Việt khác được nhắc tới trong bài viết của VOA nhưng không hỏi ra được địa chỉ hay số điện thoại.

Sau khi rời khỏi tiệm phở, chúng tôi quyết định đi tới vườn nghe nói là của người Việt Nam. Chúng tôi có địa chỉ nên cứ thế tìm đường tới vườn này, nhưng khi đến con đường ghi trên miếng giấy thì là cả một vùng đầy nông trại trồng trái cây mênh mông mà không thấy ghi rõ bảng số. Hỏi thăm một người Mỹ hay Cuba gì đó về số nhà này thì họ không biết. Chúng tôi bèn gọi điện thoại thì được nói chuyện với bà chủ vườn, hỏi xin vào thăm và mua trái cây về ăn, lúc đầu bà ta nói hết trái cây rồi vì đã qua mùa từ lâu. Chúng tôi bèn xin vào thăm vườn chơi, cũng may bà tử tế nói để bà gọi điện thoại cho ông chồng của bà ra mở cửa cho vào. Chúng tôi theo lời hướng dẫn tìm ra được cổng vào vườn và khi ông chủ vườn, mà sau này được biết tên là ông Quách Điệp, bấm nút mở cổng thì chúng tôi khoan khoái lái xe vào đậu trong sân.

Vườn trái cây này vừa rộng, vừa đẹp, vừa khang trang, chúng tôi có cảm tưởng chủ nhân là một nhà triệu phú và lẩm cẩm nghĩ trong đầu “nhất nghệ tinh, nhất thân vinh, biết cách trồng cây ăn trái cũng có thể trở nên giàu to.” Nghĩ tới mình đi làm thầy giáo lương ba cọc ba đồng chúng tôi đã tiếc khi xưa không đi lập nghiệp ở Florida, mua một mảnh đất về cũng trồng cây ăn trái, vừa sống yên vui vừa khỏe vì làm vườn suốt ngày, vận động thể lực hết lo bệnh với ốm đau. Nhưng nghĩ chơi thế thôi chứ mình vốn là nhà giáo làm sao biết trồng cây, chăm lo vườn tược mà đòi làm. Bản chất con người là thấy người khác làm thành công thì mình cũng háo hức muốn làm nhưng có biết đâu rằng mình làm gì có khả năng làm được?

Như vậy chúng tôi vừa đi quanh vườn vừa nói chuyện với ông chủ vườn. Chúng tôi nói chúng tôi thèm nhãn và na (mãng cầu), nhất là na vì ở Bắc California nơi chúng tôi ở không thấy bán bao giờ. Nhớ lại những lần đi Vancouver, Montreal, Paris, và Rio de Janeiro chúng tôi cứ đi tìm na mà mua về ăn. Riêng ở Rio thật là buồn cười, người ta cứ bưng từng mẹt nhỏ na đứng giữa lộ mời mua, chẳng sợ xe cán gì hết, cảnh này giống như cảnh bán hàng rong ở Bến Lức hay ở những trạm nơi xe đò Miền Tây dừng lại cho khách lên hay xuống hay bốc dỡ hàng hóa từ trên mui xe, có khác là ở Rio chỉ có một hai người bán na mà thôi, không bu đông như ở Việt nam thời xa xưa. Nghĩ lại cảnh xứ nghèo nơi đâu cũng giống nhau là thế.

Ông Quách Điệp, chủ vườn, tay cần chiếc kìm cắt cành cây nhanh nhẹn đi quanh quẩn nơi những cây na, miệng nói: “ Hiện nhãn thì hết rồi, mãng cầu cũng hết luôn, nhưng sáng nay đi loanh quanh tôi thấy còn một hai trái, để tôi cắt tặng qúi vị…” Và
ông đã cắt được cho chúng tôi bốn năm trái gì đó, những trái na cuối cùng trong mùa. Thấy ông trồng nhãn nhiều hơn na, chúng tôi hỏi tại sao, ông giải thích hái na cực lắm, phải khom lưng đi lựa từng trái, mất công nhiều mà bán cũng không được bao nhiêu tiền, trong khi nhãn chín từng chùm, không phải lựa, mà lại chin cùng một lúc dễ cắt bõ thùng đêm đi bán. Thấy vườn của ông cũng rộng, chúng tôi hỏi sao to thế, ông nói đâu có lớn gì, có 5 mẫu mà thôi. Thế nhưng đi trong vườn trái cây của ông chúng tôi thấy thích thú như đi trong vườn nhà riêng không phải là vườn trồng cây kỹ nghệ, vì nó sạch sẽ, đẹp mắt, đường đi rộng rãi, sáng sủa, cây cối xanh tươi được chăm sóc kỹ càng. Chúng tôi hỏi ông có xuất cảng đi nơi xa không thì ông nói không vì sản phẩm của ông có đủ người tiêu thụ ở địa phương rồi, và vì tiền gửi trái cây đi xa như đi California rất mắc, giá thành của sản phẩm sẽ quá cao, nhất là phải gừi nhanh, một ngày là trái cây phải tới nơi không sợ bị hư.

Hỏi thăm ông đã vào nghề trồng trọt từ lâu chưa, ông kể ông sang Mỹ năm 1982 và đi làm khoảng mười năm rồi mới mua khu đất này với kế hoạch trồng cây ăn trái. Bà vợ ông vẫn đi làm, chỉ có ông ở nhà lo trồng trọt mà thôi. Hỏi các con ông sau này có muốn làm vườn cây như ông hay không, ông cười nói: “Chúng nó học hành tới nơi tới chốn, đâu muốn làm công việc nặng nhọc này làm chi?” Nhưng nhìn căn nhà lớn như một toà lâu đài nhỏ, xung quanh có hồ sen nuôi cá, có vườn hoa, có khu ngồi giải trí ăn uống hội hè ngoài trời, chúng tôi thấy ông đã thành công vượt bực, ít tai có thể được như vậy. Đứng từ ngoài cổng nhìn vào khu vườn của ông Quách Điệp, ít ai nghĩ rằng đây là một vườn cây ăn trái trồng có tính cách làm ăn vì từ cửa vào cho đến bên trong có lát đá, hai bên có dàn cây dừa, có thảm cỏ xanh mướt, trực diện là toà nhà đồ xộ nơi gia đình chủ vườn cư ngụ, bên trong nhà xe là những chiếc xe hơi sang trọng đắt tiền. Có lẽ ông Quách Điệp làm vườn này vì cái thú hơn là vì muốn làm ăn buôn bán nên vườn ông tương đối nhỏ, so với những vườn khác và đẹp hơn nhiều.

Một vườn khác chúng tôi đến thăm sau đó là vườn trái cây mang tên Lady Chockley Farms cũng ở gần đó đi khoảng chừng 15 phút là tới. Nhưng cũng như lần trước đến tới nơi, chúng tôi không sao tìm ra được vị trí của vườn. Do đó chúng tôi lại gọi điện thoại và người chủ vườn, một phụ nữ người Kăm Pu Chia nghe chúng tôi nói là người Việt Nam thèm được đi thăm vườn và mua trái cây, bà rất niềm nở. Bà nói bữa hôm đó bà không có mặt ở vườn vì có công chuyện phải đi khỏi, nhưng sẽ bảo người em tiếp chúng tôi. Bà nói đường vào vườn của bà khó kiếm nên hẹn chúng tôi ở trạm xăng đầu phố, chờ ở đó sẽ có người ra đón vào. Chúng tôi đến trạm xăng chờ mãi hơn nửa tiếng đồng hồ thì mmới có một người đàn ông lái một chiếc xe truck tới vẫy tay bảo chúng tôi chạy theo, Đường vào vườn là đường đất đỏ gồ ghề, xe nhẩy lên nhẩy xuống tưởng lòi con tim ra ngoài mấy lần. Nhưng cuối cùng cũng vào đến nơi. Vườn này đúng là vườn công nghệ, không có nhà ở, mà lại to bằng hai lần vườn ông Quách Điệp. Vườn không sạch sẽ như vườn kia, chỉ thấy trồng có nhãn và ổi, nhìn xa hơn xung quanh vườn thì trồng mít. Lúc thăm vườn chúng tôi không thấy những cây mít nhưng lúc trở ra ngồi trên xe, chúng tôi thấy những cây mít chi chít trái quả nào quả ấy to bằng cái thúng, đầy trên thân cây.

Có một điều lạ lùng là ở đây vườn nhãn, có chắc củng phải mấy trăm cây, thì lại chi chit quả, những cây nhãn chỉ cao hơn đầu người có những chùm nhãn quả nào quả nấy to mọng cùi dầy, hột nhỏ, nước ngọt thơm gần như nhãn Hawaii, có loại vỏ cũng dầy màu cũng ngăm đen như thế. Người đàn ông đưa chúng tôi vào đến nơi xong lẫn đi chỗ khác, một người đàn bà Kăm-pu-chia trông vẻ nhà quê hiền lành ra tiếp đón chúng tôi niềm nở và vui vẻ đưa chúng tôi đi loanh quanh. Chúng tôi tha hồ hái nhãn ăn, nhiều nhãn chin rớt đầy xuống đất xung quanh gốc cây, trông thấy mà tiếc, nhiều chùm bị kiến ăn rồi làm tổ ngay đó, thấy những đốm to đen trắng trên những trái nhản, thấy thật uổng.

Như thế một số không ít nhãn để chin quá chưa kịp hái xuống đêm bán đã bị hư. Ngoài nhãn ra còn hàng hàng lớp lớp nhựng cây ổi thấp lè tè mà quả thì nhiều và bự, mỗi trái ổi được bao lại chờ ngày chín là cắt bỏ vào thùng gửi đi bán.

Sau khi đi chán chê ngoài vườn, ai nấy người tay cầm chùm nhãn, kẻ cầm rổ ổi, chúng tôi được mời vào ngồi tạm trong nhà kho, nghỉ chân uống nước, trong khi người đàn bà Kămpuchia còn đi sang khu vườn riêng của bà hái thêm nhãn thứ đặc biệt cho chúng tôi. Khi hỏi tính tiền để trả thì bà ta nhất định không lấy tiền, nói rằng người em gái đã nói trong điện thoại rằng chúng tôi là bạn đến chơi, phải tiếp đón tử tế mà không có chuyện mua bán gì hết. Thực lòng chúng tôi cũng thấy ái ngại vì chúng tôi có quen biết gì bà em của bà này đâu, và trong ruột cứ nghĩ bà này hiểu lầm. Nói xin trả tiền mãi cũng không được, chúng tôi phải cám ơn lên cám ơn xuống rồi ra về, trong lòng vẫn cứ thấy áy náy làm sao.

Thế rồi như có duyên với Lady Chockchey, sáng hôm sau khi chúng tôi đi ăn phở trước khi lên đường trở về Tampa, lúc vừa chuẩn bị trả tiền ra đi thì có một người đàn bà có nước da ngăm ngăm, người gầy dong dỏng cao vào ngồi ăn phở. Bà này kêu mấy người hầu bàn đi ra xe của bà ta khiệng một quả mít bự vào tiệm phở, hỏi ra mới biết chính bà là chũ nhân cái vườn mà hôm trước chúng tôi mới đến thăm.

Thế là chúng tôi vây quanh bà này tíu tít nói chuyện. Bà ta kể bà nhớ quê hương Kăm pu chia của bà, nhớ người đồng hương mà không có ai ở Miami, nên thường đến tiệm phở này ăn để thấy người Việt Nam và nói chuyện cho đỡ nhớ nhà. Lady Chockchey nói được tiếng Pháp thông thạo, thế là chúng tôi nói chuyện với nhau bằng tiếng Pháp. Bà kể năm nào bà cũng về thăm quê hương của bà, và chúng tôi
đề nghị có lần nào đó chúng tôi sẽ cùng đi với bà để được thăm xứ Căm bốt rất đẹp mà chúng tôi chưa được đến xem Angkor Wat bao giờ. Chúng tôi trao đổi số phone để liên lạc với nhau sau này. Chúng tôi bịn rịn chia tay như thể đã quen biết nhau từ lâu nay mới gặp lại. Thật là một kỳ duyên lý thú.

Thế là chấm dứt cuộc đi chơi bốn ngày ba đêm ở Miami. Còn rất nhiều nơi chúng tôi chưa được tới thăm, nên đành tự hứa lần tới đến Miami sẽ đi vào tháng Bẩy, tháng có nhiều na, và sẽ đi thăm tiếp những nơi lần này chúng tôi chưa có dịp tới.

PHỤ CHÚ:

Ðịa chỉ vườn cây của ông Ðiệp Quách: 18100 SW 136th St, Miami, Florida, 33196
Số điện thoại: (305)259-7693

Ðịa chỉ vườn trái cây của ông Chính Nguyễn: 12880 SW 208th St, Miami, Florida, 33177
Số điện thoại: (305)310-6294

Ðịa chỉ vườn trái cây của lady Chockley (người Miên) 18025 SW 182nd Ave, Miami, Florida, 33187
Số điện thoại: (954)632-6470

Welcome to South Beach Kayak! http://www.southbeachkayak.com/
Fairchild Tropical Botanical Gardens http://www.fairchildgarden.org/
Miami Seaquarium http://www.miamiseaquarium.com/

THĂM QUÊ TỔNG THỐNG CLINTON

Bảo Trân

***

Tác giả Bảo Trân tên thật Lý Tuyết Mai, cư dân Pomona, CA. làm việc tại Bộ Xã Hội. Đến Mỹ khi còn tuổi học trò, cô thuộc “thế hệ gạch nối” của người Việt tại Mỹ. Với bài viết về chính sách của Bộ Xã Hội Mỹ đối với trường hợp một cô bé gốc Việt 16 tuổi mang bầu, Bảo Trân đã nhận giải Vinh Danh Tác Phẩm Viết Về Nước Mỹ 2009.  Bài viết mới của cô là một du ký, đăng 2 kỳ. 

Viết tặng Hùng Yến thay một lời cảm ơn nồng ấm

Từ ngày tôi gặp lại Yến (con nhỏ bạn cùng học với tôi suốt 7 năm trời) tới nay cũng đã hơn mười mấy năm rồi mà tôi vẫn chưa có dịp đi thăm nó, trong khi vợ chồng Yến qua Cali thăm tôi đều đều. Lần nào, trước khi về thì vợ chồng Yến cũng mời mọc vợ chồng tôi qua chơi cho biết miền quê Tổng Thống, nơi mà nó nhận làm quê hương thứ hai đã hơn 30 năm, và lần nào thì tôi cũng hứa rồi… để đó. 

Không phải là tôi chê cái đất “A Con Sò” (Arkansas) khỉ ho cò gáy, mà tại vì mỗi lần tôi dự định đi sang chơi với nó đều có chuyện khác… xảy ra. Nếu không là cùng nhau đi ngao du sơn thuỷ thì hoặc là tôi bận, hay nó bận. Thành thử, ngày tháng cứ thế trôi qua mà tôi vẫn chưa có dịp bước chân đến cái thành phố mang tên “Hòn Đá Nhỏ”.

Tháng 10 năm ngoái, nhân dịp Southwest Airlines có đại hạ giá, đúng vào lúc cái thẻ “companion pass” (mua 1 vé được thêm 1 vé) của tôi sắp hết hạn, tôi mới nghĩ đến cái việc đi thăm bạn hiền, viếng thăm luôn quê hương ông Tổng Thống… “đẹp trai và nổi tiếng”. 

Tôi rủ bà chị đồng môn Hồng Loan đi chơi chung với tôi.  Bà chị thích lang thang của tôi cũng vui vẻ tán thành. Thế là chị em tôi báo tin cho Yến sửa soạn để đãi đằng khách quý.

*

Chiều thứ Ba, sau mấy tiếng đồng hồ ngồi chờ chuyển máy bay ở Phoenix, vợ chồng tôi và chị Loan, anh Đắc tới phi trường Little Rock.  Phi cơ đến sớm hơn giờ dự định nửa tiếng, thành thử chúng tôi bảo nhau cứ thong thả đi đến quầy lấy hành lý, nhưng không ngờ vừa ra đến nơi thì bác Tám Hùng đã chờ sẵn ở đó rồi. Phi trường nhỏ, ngày thường không đông đảo mấy nên hành lý được chuyển xuống nhanh chóng, chỉ chừng 15 phút sau là chúng tôi đã thấy được va-li của mình.

   Khi Hùng vừa cho xe vào sân thì Yến cũng vừa đi làm về. Ôm nhau chào hỏi thắm thiết xong chúng tôi theo chân Hùng, Yến vào nhà. Sau khi đem va-li vào phòng rồi chúng tôi xuống nhà, uống nước, nghỉ ngơi chờ chủ nhà làm cơm đãi bạn. Yến khoe là chiều hôm nay nó sẽ đãi chúng tôi món cơm tấm bì chả. Tôi ngồi nhìn nó làm cơm mà phục lăn.  Con nhỏ bạn của tôi, ngày đi lấy chồng chưa biết chiên cái trứng sao cho khỏi cháy bây giờ cũng đảm đang dễ sợ. Bì thì Yến đã ram thịt trộn trước mấy hôm cho thấm, chả trứng đã chưng ngày hôm qua chỉ việc hâm nóng lại, nước mắm pha sẵn và đồ chua lúc nào cũng có trong tủ lạnh, nên bây giờ nó chỉ cần nấu cơm, rửa rau và cắt dưa leo. Yến còn dạy tôi cách nấu cơm tấm bằng gạo thường, nó bảo, cứ bỏ gạo vào nồi, ngâm nước có bỏ chút muối khoảng 15 phút rồi vò mạnh, gạo sẽ gẫy ra và chỉ việc nấu là có… cơm tấm. Trong lúc chờ cơm chín tôi với Yến ra vườn hái rau thơm. Xứ “A Con Sò” lạnh lẽo tưởng là không trồng được gì, nhưng không ngờ con nhỏ bạn tôi cũng có một khoảnh vườn nhỏ đầy húng dũi, húng quế, dấp cá, cao nghều nghệu.

** DAY 1

Sáng thứ Tư, sau khi uống café, ăn sáng rồi Hùng chở chúng tôi đi dạo chơi một vòng thành phố.  Nơi đầu tiên chúng tôi đến viếng thăm là thủ phủ của Arkansas, một bản sao của Toà Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ. Tòa nhà này được thiết kế theo phong cách bán cổ điển, cửa ra vào được đúc bằng đồng dầy, cao tới 3 thước. Sàn nhà, vách tường và những chiếc cầu thang to tướng cong vòng dẫn lên mấy tầng lầu đều được lát bằng loại đá Yule Marble, một loại đá cẩm thạch đặc biệt được đặt mua từ tiểu bang Colorado, bóng lộn. Xứ Arkansas giàu thiệt, nên vòm nhà thủ phủ được dát bằng vàng lá. Lộng lẫy như vậy nên thủ phủ Arkansas đã trở thành một địa điểm quay phim lý tưởng thay thế cho Toà Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ. Hùng bảo, nếu anh nhớ không lầm thì những bộ phim như Under Siege, Stone Cold, và Amistad đã được quay ở đây.

Sau khi đi vòng quanh, chụp hình với khung cảnh bên trong, vườn hoa bên ngoài toà nhà, chúng tôi ra viếng đài tưởng niệm cựu chiến binh Việt Nam toạ lạc ở góc Đông Nam, ngay trong khuôn viên của thủ phủ. Nơi đây, có một bức tường đá đen nhỏ, kiến trúc tương tự như bức tường đá đen ở Hoa Thịnh Đốn, được khắc tên của 600 người con yêu của tiểu bang Arkansas đã hy sinh cho cuộc chiến Việt Nam, cùng với tên của 22 người được ghi nhận là mất tích.

Sau khi thăm viếng thủ phủ, Hùng chở chúng tôi ghé ngang qua Bill Clinton Center xem cho biết.  Không muốn mua vé vào cửa nên chúng tôi chỉ đi vòng vòng phía ngoài công viên.

Đi bộ trên một đoạn cầu Rock Island (bây giờ được đổi tên thành Clinton Presidential Park Bridge, chiếc cầu mang biểu tượng nối liền hiện tại với tương lai) bắc qua sông Arkansas. Ngày xưa, vào năm 1898, thì chiếc cầu này có một tuyến đường xe lửa, dẫn đến nhà ga Choctow (hiện thời là Clinton School of Public Service, một chi nhánh của Đại Học Arkansas tại Bill Clinton Center), nhưng đã được chuyển đổi từ năm 2011 thành một tuyến đường thể dục, dành cho khách bộ hành và “cua rơ” xe đạp vừa tập luyện thân thể khoẻ mạnh vừa dạo chơi, ngắm cảnh. 

Phía bên ngoài sân cỏ, đối diện với đầu cầu là một tấm bảng lớn, mang cả hai tên Rock Island và Clinton Presidential Park Bridge.  Tấm bảng có ghi chép tiểu sử của chiếc cầu này đầy đủ, từ lúc vừa chào đời cho đến ngày bị đổi qua một cái tên mới. Cũng trên tấm bảng này người ta đã gắn một tấm kính lớn, trong suốt, có những nét phác hoạ của một cái đầu tầu, mang số 51. Tấm kính này chiếu thẳng vào chiếc cầu, và nếu đứng đúng góc cạnh nào đó, phó nhòm khéo tay sẽ chụp được tấm ảnh của chuyến tầu 51 đang từ từ tiến vào nhà ga Choctow. 

Vì ánh nắng chói chang, cố gắng canh mãi mà mấy ông phó nhòm của chúng tôi cũng không lấy trọn được hình ảnh của một chuyến tầu cho hoàn chỉnh nên chúng tôi cũng bỏ qua đi tìm chỗ ăn trưa.   

Tiệm ăn đầu tiên ở Arkansas chúng tôi được Yến Hùng dẫn đến là tiệm Mike. Mới nghe qua cái tên tưởng là tiệm bán thức ăn Mỹ, nhưng khi đến nơi, nhìn hình ảnh phở, bún thịt nướng, mì thập cẩm, v.v… dán đầy bên ngoài khung cửa kính, tôi mới biết đây là tiệm ăn của đồng hương. Chắc Yến Hùng là khách quen của tiệm nên vừa bước vào chưa kịp tìm bàn ngồi thì bà chủ đã chạy ra niềm nở đón chào. Xa nhà (Cali), mà ngộ được cố tri (phở, mì, bún thịt nướng) thì cũng đỡ buồn!

   Hùng chở chúng tôi đi thêm một vòng ngoại ô thành phố, ghé ngang cái đảo nhân tạo ngắm cảnh sông nước, hóng mát một lúc rồi trở về nhà thanh toán hết cái món cơm tấm mà nhỏ Yến đã làm hôm qua. Ngày mai, chúng tôi sẽ có nguyên một ngày dang nắng, hy vọng sẽ tìm được may mắn của mình trong công viên kim cương nổi tiếng của vùng đất Arkansas. 

** DAY 2

Ngày hôm sau, thứ Năm, Hùng Yến dẫn chúng tôi đi “đào kim cương” từ sớm ở Crater of Diamonds State Park, công viên kim cương ở phía Tây Nam Arkansas, nơi mà được quảng cáo là đã có hơn 75 ngàn viên kim cương được tìm thấy, trong đó có những viên kim cương đáng kể như Uncle Sam (40.23 carat), Amarillo Starlight (16.37 carat), Star of Arkansas (15.33 carat), Esperanza (8.52 carat), và Strawn-Wagner, viên kim cương hoàn hảo nhất thế giới. Ngoài kim cương ra, người ta còn tìm được những loại đá quý như ngọc thạch anh, hồng lựu, mã não… tại cánh đồng này. Đây là cái công viên duy nhất ở Mỹ mà cư dân và du khách có thể tự do đào kim cương, và nếu may mắn tìm được viên đá quý nào thì cũng tự do đem về nhà mà không cần phải trả thuế hay lệ phí nào thêm cả. 

Thật tình mà nói, tôi không tin tưởng lắm vào cái vận may tìm được ngọc quý, bởi vì cái cánh đồng rộng 37 mẫu này đã được đào xới hơn trăm năm bởi các công ty kim cương Arkansas và Ozark, trước khi được trở thành State Park, thì cái việc tìm được đá quý hay kim cương ở đây còn khó hơn là tìm kim đáy biển.

   Thế nhưng tôi vẫn muốn đến, để nhìn xem cái công viên kim cương này nó như thế nào mà đã quyến rũ được cả du khách lẫn cư dân trong vùng, tiện thể, chụp vài tấm hình đi đào mỏ kim cương về… “triển lãm”.

   Lúc chúng tôi rời nhà thì trời có vẻ muốn mưa, nhưng khi đến nơi thì trời đổ cơn nắng gắt. May là, chúng tôi cũng đã chuẩn bị cho một ngày… phơi nắng ngoài đồng trống nên có sẵn nón rộng vành, khăn voan che mặt.

   Phải nói là những nhóm “thợ” đến đào kim cương rất lạc quan, đầy hy vọng, nên con đường duy nhất dẫn đến cánh đồng kim cương lúc nào cũng có những tốp người tấp nập ra vào. Giá vé đào kim cương cũng không rẻ, $10 cho người từ 13 tuổi trở lên và $6 cho trẻ em trên 6 tuổi, cho trọn ngày đào xới ngoài cánh đồng. Còn những người kiên trì đi tìm báu vật cũng có thể mua một xấp vé 20 ngày với một giá rất đặc biệt.

  

Chúng tôi đi theo Hùng Yến, băng qua toà nhà bán vé để vào cánh đồng kim cương. Ở trước con đường đất dẫn xuống cánh đồng là một gian phòng nhỏ, bán thức ăn nhẹ, cùng cho thuê những dụng cụ đào xới như cuốc, xẻng, rây đãi đá, và xô nhỏ dùng để đựng đất đã đào… Có đủ mọi cỡ giá tuỳ theo khách hàng muốn thuê từng món một, hay “trọn gói” với tất cả những vật dụng cần thiết, bao gồm luôn cái xe cút kít nhỏ để khách hàng khỏi phải nhọc công khiêng vác. Nhưng tôi thấy chỉ có một vài người đến thuê (chắc là du khách), vì phần đông “thợ” đào kim cương ở đây đã đem theo đầy đủ những gì họ cần. Ban điều hành công viên cũng không cấm đoán việc thợ mang đồ đạc từ nhà đến, miễn là các công cụ khai thác này không phải là những cái máy dò/đào chuyên nghiệp.

   Vì không có mục đích đi tìm kim cương mà chỉ dạo chơi ngắm cảnh ngắm người nên chúng tôi không thuê mướn gì cả. Cánh đồng rộng thênh thang nên thợ đào rải rác khắp mọi nơi. Tôi cũng tò mò sắn quần đi xuống ruộng kim cương, đến gần một nhóm thợ xem họ đã tìm kiếm được những gì.  Nhưng đứng một hồi nhìn họ cứ xới hết xẻng đất này đến xẻng đất khác rồi lại lắc đầu đổ xuống hố lấp tôi cũng không thấy hấp dẫn cho lắm nên lại lội lên con đường đất chính dẫn vào trung tâm sàng lọc có mái che, gần khoảng giữa cánh đồng. Ở đây, có đến tám cái bồn nước to dài, nước đang xả từng hồi xuống mấy cái rây sàng đất rất nhịp nhàng. Người đứng vòng quanh mấy cái bồn nước này cũng đông không thể tưởng, ai nấy đều bận rộn, chăm chú gạn lọc đất trong cái rây của mình, mong mỏi tìm được một vài viên “sỏi màu”, lóng lánh.

   Chờ mãi mà không nghe có tiếng reo hò nào hết, chúng tôi buồn quá nên đành phải giã từ cánh đồng kim cương để đi thăm một thắng cảnh nổi tiếng khác của Arkansas.

*****************

   Rời Crater of Diamonds State Park, chúng tôi đi thăm thành phố Hot Springs, nằm trong công viên quốc gia Hot Springs, cũng ở phía Tây Nam trung tâm Arkansas, nơi có nguồn suối nước nóng tự nhiên chảy ra từ trong dãy núi Ouachita. Thành phố Hot Springs này, bây giờ chỉ có rải rác vài ba nguồn nước còn chảy thoải mái ngoài trời, còn những nguồn nước khác đã được thành phố và những nhà thầu khai thác để làm những nhà tắm suối nước nóng dọc theo đường phố chính được mang tên “dãy nhà tắm” (Bathhouse Row).

   Chúng tôi bắt đầu chuyến viếng thăm Bathhouse Row từ cái bồn phun nước ngay đầu công viên quốc gia Hot Springs, bên ngoài toà nhà hành chính. Ở đây, có một dòng nước nóng rất mạnh phun lên từ mặt đất và đã được dẫn vào một cái bồn cảnh có nhiều vòi xả nước, rất tiện lợi cho những ai muốn uống thử nước suối thiên nhiên. Tôi không biết là nước suối ở nơi này uống có ngon không nhưng khi vừa đến nơi tôi đã thấy có người đang hứng nước từ vòi vào những bình đựng nước, rồi chuyển ra chất trên cái xe truck nhỏ của ông. Trong lòng cái xe truck này cũng chứa đầy những bình nước đủ kích cỡ, lớn nhỏ khác nhau. Hùng giải thích:

   – Có nhiều người thích đi lấy nước suối đem về vì họ tin tưởng là uống nước từ những dòng suối này sẽ ngăn ngừa và chữa được nhiều thứ bệnh. Đôi khi, không phải chỉ có cư dân ở đây, mà nhiều người ở các tiểu bang lân cận cũng cất công lái xe qua hứng nước chở về nhà.

   Chúng tôi đi dọc theo con đường chính của thành phố suối nước nóng, vòng theo những con hẻm nhỏ loanh quanh vào xem những mạch nước lộ thiên chảy ra từ khe núi. Những mạch nước này rất yếu nên nước chỉ âm ấm chứ không nóng như dòng nước trong bồn cảnh lúc nãy. Chúng tôi đi dần về phía cuối phố và dừng lại chụp hình với hai cái hồ nước to nhất đang bốc khói mịt mờ. Tôi đưa tay vào khoắng thử nước, và phải vội vã rút tay ra vì độ nóng của nước trong hồ có thể làm bỏng tay nếu để hơi lâu. Nhưng tôi cũng nghe nói, tuy nước trong hồ có lúc nóng đến 140 độ F, nhưng những ngày trời lạnh, nhiệt độ của nó hạ xuống chỉ còn mức hơi ấm áp.

   Sau đó chúng tôi đi từ từ trở lại con đường chính để ngắm nghía những căn nhà tắm của Bathhouse Row mà ngày nay đã trở thành khu di tích lịch sử quốc gia. Bathhouse Row có cả thảy tám toà nhà tắm: Hale, Maurice, Buckstaff, Fordyce, Superior, Quapaw, Ozark và Lamar được xây dựng/ khai trương từ những năm 1892 tới 1923, đã trải qua nhiều giai đoạn trùng tu, sửa đổi, và… đóng cửa.

   Hai toà nhà tắm đã bị đóng cửa vĩnh viễn là Hale và Maurice. Superior đã được biến cải thành nhà máy beer duy nhất trên thế giới sử dụng nước suối nóng để làm beer. Còn Ozark thì được sửa sang lại thành Trung Tâm Văn Hoá Ozark, nơi trưng bầy các tác phẩm nghệ thuật.   

   Ngày nay, Lamar đã được sử dụng làm văn phòng cho nhân viên quản lý tài nguyên của công viên, kho lưu trữ, thư viện nghiên cứu và cửa hàng bán đồ lưu niệm. Du khách có thể mua những cuốn sách về lịch sử suối nước nóng, những quà lưu niệm có liên quan đến phòng tắm, chẳng hạn như đá mài, xơ mướp truyền thống, đặc biệt là xà bông, dầu, kem dưỡng da được điều chế bằng nước suối. Và nếu thích, du khách cũng có thể nếm thử những món nước giải khát hay café được nấu bằng nước suối nóng. 

   Nhà tắm Fordyce, từng là nhà tắm lớn nhất và đắt nhất trên Bathhouse Row. Ngày xưa, trong thời đại hoàng kim của Bathhouse Row, nó đã có thể cạnh tranh với dịch vụ tắm nước nóng của Châu Âu vì Fordyce cung cấp tất cả các dịch vụ tắm, xông hơi, đấm bóp, trị liệu bằng nước nóng và cơ điện tử. Hiện thời, Fordyce được sử dụng như một bảo tàng lịch sử và là Visitor Information Center, trung tâm cung cấp tin tức, dữ liệu cho du khách.

   Hiện tại chỉ còn lại hai nhà tắm Buckstaff và Quapaw là còn cung cấp dịch vụ tắm nước nóng và massage. Nhưng theo quảng cáo thì tôi thấy Quapaw có phần trội hơn Buckstaff. Khách hàng đến với Quapaw có thể chọn nhiều dịch vụ tắm nước suối nóng khác nhau, từ khu vực hồ tắm chung, đến bồn nước nóng tắm riêng (một mình hay với người thân yêu). Khách hàng cũng có thể thoải     mái ngồi trong cái động đá nhỏ hẹp được xây dựng trên dòng suối nước nóng để thưởng thức kiểu xông hơi tự nhiên của sức nóng từ dòng nước 140 độ đang toả ra và tập trung vào trong động. Các dịch vụ spa như massage, chăm sóc từ da mặt đến toàn thân của Quapaw sẽ giúp khách hàng thêm thư giãn và tươi trẻ.

   Nhân lúc Fordyce Bathhouse Visitor Information Center chưa đóng cửa chúng tôi cũng ghé vào xem, nhìn ngắm những cái phòng tắm nhỏ hẹp, chỉ đủ chỗ chứa một cái bồn tắm kiểu xưa, nhưng cũng có một góc nhỏ để thay quần áo. Sau đó chúng tôi lên lầu xem tranh ảnh lịch sử của một thời hoàng kim… nhà tắm, để thấy thương cảm cho thân phận những người da màu bị chèn ép, kỳ thị, bị tước đoạt đủ mọi thứ quyền, kể cả quyền… đi tắm!  Tôi cũng chịu khó đi hết một vòng phòng triển lãm, đọc tin tức trên những tấm bích chương, trong mấy cái brochure miễn phí, nhờ thế tôi mới biết thêm được ít nhiều về công việc trong những toà nhà tắm.

 Theo tài liệu tôi đọc được thì từ năm 1878 chính phủ liên bang đã bắt đầu cung cấp phòng tắm (bathhouse) miễn phí cho người nghèo tại vùng suối nước nóng này, không phân biệt màu da, nam nữ. Nhưng sau đó vì tin rằng nước suối có thể chữa bệnh, giúp được sức khoẻ nên những người khá giả hơn đã trả tiền để được vào tắm ở bathhouse. Dần dà rồi thì số tiền nhận được từ những người mua vé tắm nước suối đã trở thành một nguồn thu nhập đáng kể nên nhiều nhà kinh doanh đã bắt đầu xây dựng những nhà tắm tiện nghi và độc lập, dành phục vụ khách quen. Khi dịch vụ tắm nước suối nóng đã được nhiều người ưa thích hơn thì những người da màu nghèo khổ đã phải di chuyển đến tắm ở những nhà tắm xa xôi hơn, và chỉ… dành riêng cho họ.

  

Tuy nhiên, những người da màu nghèo khổ này vẫn được phép bước vào những căn nhà tắm dành cho người da trắng dưới danh xưng “nhân viên phục vụ” vì từ khi có “ngành công nghiệp tắm” thì người Mỹ gốc Phi Châu đã trở thành những phần tử lao động quan trọng trong dịch vụ tắm táp này.

   Ban đầu, những nhân viên phục vụ nhà tắm làm đủ mọi thứ việc, từ việc thay quần áo, tắm táp, xoa bóp cho khách hàng, đến cả việc giặt giũ áo choàng khách mặc, cùng chùi rửa sạch sẽ trong, ngoài khu nhà tắm. Sau này chính phủ đã cho sửa đổi lại luật lệ để công việc của nhân viên được nhẹ nhàng hơn. Tuy vậy, những quy luật này bắt buộc nhân viên phục vụ phải qua một kỳ thi sát hạch, họ phải tham dự những lớp học căn bản khoảng hai tuần ở Department of the Interior (về sinh lý, vệ sinh thường thức, và ngay cả cách cấp cứu) trước khi được sắp đặt vào những công việc khác nhau. Hơn thế nữa, với sự giám sát chặt chẽ của ban quản lý, họ phải nỗ lực làm việc nếu muốn duy trì công việc lâu dài.   

   Với quy luật mới thì mỗi dịch vụ được giao phó cho mỗi nhân viên khác nhau. Chẳng hạn như nhân viên thay quần áo chỉ có công việc đưa khách hàng từ phòng đợi vào phòng thay quần áo và khoác lên người khách một cái khăn to, xong đưa khách sang phòng tắm, và lo việc chùi dọn căn phòng. Nơi phòng tắm sẽ có một chuyên viên “tắm”, phục dịch tận tình từ việc giúp khách thư giãn trong nước khoáng cho đến việc hầu tận tay khách ly nước giải khát. Nhân viên chườm nóng có nhiệm vụ “gói, bọc” cơ thể khách hàng trong những bộ khăn lông to ngâm trong nước suối nóng đã được vắt ráo, để giúp khách hàng thoải mái xông hơi trong gói khăn nóng đang ấp ủ. Dịch vụ massage lúc đầu là một phương pháp trị liệu, nay đã được chuyên viên xoa bóp sử dụng thường xuyên để xua tan mệt mỏi của khách hàng. Còn một công việc liên quan đến lãnh vực y tế được giao cho những chuyên viên đặc biệt khác là chuyên viên thuỷ ngân. Những chuyên viên này có nhiệm vụ bôi thoa một loại dầu thuỷ ngân cho khách tắm theo chỉ thị của bác sĩ để điều trị bệnh giang mai. Theo y học thì thuỷ ngân là phương thuốc điều trị hữu hiệu nhất cho bệnh giang mai trước khi Penicillin ra đời.

  

Theo lời giải thích trên tấm bích chương gắn ở gian phòng tắm thì tôi thấy công việc của các chuyên viên “tắm” vất vả hơn những công việc khác nhiều.  Họ phải biết kiểm tra nhiệt độ của nước nóng cho vừa vặn, không thể để cao hơn 98 độ F trước khi đưa khách hàng vào bồn tắm. Họ phải biết chà xát rất nhẹ nhàng, cẩn thận, để không làm trầy xước da hay đụng chạm vào vết thương của khách hàng. Điều tối quan trọng là họ phải biết áp dụng lối tắm tốt nhất đã được thực tập trong hai tuần lễ: “Tất cả những động tác chà xát phải rất nhịp nhàng, được hướng vào trung tâm của trái tim”, nhằm để giúp máu huyết có thể lưu thông một cách dễ dàng hơn.

   Từ dãy nhà tắm đi ra, thay vì đi ngược lại con đường thành phố chúng tôi lại đi theo con đường ngoằn ngoèo sau hai hồ nước lớn, leo thêm khoảng mấy chục bậc thang đá lên công viên Hot Springs, vừa đi tà tà dưới bóng mát những hàng cây vừa ngắm cảnh thành phố nhà tắm nằm bên dưới. Khi chúng tôi ra đến bãi đậu xe trời đã xế chiều. Chúng tôi lên xe trở về nhà Hùng Yến ăn tối rồi nghỉ sớm vì ngày hôm sau, chúng tôi sẽ làm một chuyến viễn du, “vượt biên” sang vùng đất Missouri “thám hiểm”.

** DAY 3

Sáng thứ Sáu, chúng tôi dậy sớm để sửa soạn lên đường.  Chương trình này đã được Hùng chuẩn bị từ trước, chúng tôi sẽ vượt biên giới Arkansas/ Missouri, để đến vùng Eagle Rock nghỉ mát. Hùng đã mướn một cabin ba phòng nằm trước mặt hồ Chain-O-Lakes.  Hai bạn già của chúng tôi đã lo liệu từ thức ăn tới nước uống, và cũng không quên những món ăn chơi dọc đường như chips, kẹo chocolate, khô bò…

  

Thời tiết hôm nay chợt đổi lạnh, trời có vẻ âm u. Chúng tôi vừa lên đến xa lộ là trời lác đác mưa, mưa nhẹ thôi, nhưng mưa suốt quãng đường từ Little Rock lên đến Balanchard Springs Caverns, nơi mà chúng tôi sẽ dừng chân thăm viếng trước khi vượt biên qua Missouri. Yến bảo đây là một hang động đẹp tuyệt vời mà chúng tôi không cần phải đi tìm kiếm ở một chân trời xa lạ nào hết.   

   Hang động Blanchard Springs là một hang động trong rừng quốc gia Ozark-St Francis, thuộc Stone County, nằm phía Đông Bắc của Little Rock, tiểu bang Arkansas. Hang động này được gọi là một hang động “sống”, vì cho tới giờ này thì các thạch nhũ vẫn còn đang phát triển.  Blanchard Springs Caverns có ba chương trình tour du ngoạn hấp dẫn: Dripstone Trail, Discovery Trail và Wild Cave, với mức độ dài, ngắn, khó, dễ khác nhau, và đều được hướng bởi các nhân viên kiểm lâm. 

   Cái tour ngắn nhất, dễ nhất và mở cửa suốt năm, mà ai cũng có thể đi được là Tour Dripstone Trail. Discovery Trail Tour chỉ mở cửa vào mùa hè.  Wild Cave Tour dài sáu tiếng đồng hồ, và phải ghi danh trước. Tour này chỉ dành cho những người ham thích mạo hiểm, không sợ tối tăm, dơ bẩn. 

   Khi chúng tôi đến nơi đã hơn 11 giờ rồi. Quầy bán vé chỉ còn vé cho tour Dripstone vào lúc 12:50 chiều. Cái Wild Cave Tour thì đã bắt đầu từ 9:30 sáng. Cũng tốt thôi vì chúng tôi cũng không đủ điều kiện “ắt có và đủ” để làm một chuyến thám du. 

   Trong lúc chờ đợi tới giờ đi du ngoạn, chúng tôi lấy bánh mì kẹp chả đã làm sẵn ở nhà đem theo ra ăn. Ăn xong bữa trưa rồi cũng chưa tới giờ “tham quan” nên chúng tôi chạy qua căn phòng triển lãm bên cạnh xem hình ảnh, tài liệu và đoạn phim nhỏ chiếu về thế giới ẩn mình trong lòng đất. 

   Qua những tài liệu tôi đọc được thì nếu muốn tìm hiểu kỹ càng về Blanchard Springs Caverns du khách nên tham dự cả ba tour du ngoạn. Tuy nhiên, cái tour Wild Cave đòi hỏi người tham dự phải có sức khoẻ tốt, vì phải leo lên những bờ dốc rất cao, trèo qua những ngách đá, bò dưới những trần hang thấp, và lội qua những đường mòn đất sét trơn trượt của phần hang động chưa được phát triển.  Người tham dự phải trang bị những trang phục như thợ hầm mỏ, nào là mũ cứng có gắn đèn soi đường, quần yếm, găng tay, giầy bốt để bảo vệ mắt cá chân, v.v… 

   Cái tour dễ hơn tour Wild Cave là Discovery Trail Tour, chỉ khoảng hai tiếng đồng hồ.  Đây là tour thăm viếng tầng giữa của hang động, cách mặt đất khoảng 365 feet. Tuy là một con đường mòn tuyệt vời dẫn đến dòng suối ngầm xuất phát từ Blanchard Springs nhưng vì phải đi bộ rất lâu, còn phải trèo lên khoảng 700 bậc thang, nên những người có sức khoẻ không hoàn hảo, hoặc có bịnh tim, hay khó thở đã được khuyến cáo là hãy tránh cái tour này.   

   Cái tour dễ nhất là Dripstone Trail, chỉ dài khoảng một tiếng đồng hồ, dẫn qua phần cao nhất của hang động. Đây là một con đường mòn rộng rãi, tuy có hơi dốc nhưng đi được hai chiều nên du khách ngồi xe lăn, hay những người lớn tuổi có thể đi lại dễ dàng.      

   Chưa tới giờ mở cửa mà du khách đã bắt đầu tụ họp trước lối vào hang động. Chúng tôi cũng bắt chước đến xếp hàng. Có khoảng chừng 20 người trong cái tour chúng tôi tham dự. Đúng 12:50, hai nhân viên kiểm lâm đến soát vé, rồi chỉ dẫn cặn kẽ những điều lệ căn bản như không được vượt qua rào cản, không đến quá gần và chạm tay vào thạch nhũ, vì chất nhờn và mồ hôi tay sẽ làm hại đến những cái thạch nhũ đang trong quá trình tăng trưởng. Sau đó tour chúng tôi chia làm hai nhóm, theo hai hướng dẫn viên vào thang máy để vào vùng thạch động. 

Theo những con đường mòn ngoằn ngoèo, rộng lớn được tráng xi măng, chúng tôi thong thả đi qua hai gian phòng hang động lớn, được chiếu đèn sáng choang và đẹp mắt để nhìn ngắm những thạch nhũ và măng đá đủ màu, đủ hình dáng, được tạo thành bởi con suối ngầm gần đó.

 Tuy không nhìn thấy được con suối, nhưng chúng tôi cũng có thể nghe được tiếng nước nhỏ róc rách từ trên trần hang. Mặc dầu mang tiếng cái tour ngắn và dễ nhất, nhưng những con đường mòn của Dripstone Trail cũng có một độ dốc đáng kể. Tuy thế, nhờ có những thành lan can ở hai bên đường làm tay vịn nên du khách có thể đi lại thoải mái hơn. Còn những người đi bằng xe lăn chắc phải cần đến sự hỗ trợ mạnh mẽ của những người đi theo chăm sóc.

   Chúng tôi dừng chân lại ở một khoảng sân vuông có những băng ghế dài, nghỉ chân, ngắm bức tranh tuyệt tác được tạc bằng những giọt nước giàu khoáng chất trên vách tường trước mặt và nghe một nhân viên kiểm lâm ca ngợi về cách xếp đặt những ngọn đèn đủ màu chiếu sáng trong thạch động. Theo lời người này thì những ngọn đèn trong thạch động đã được thiết kế bởi một chuyên gia ánh sáng nổi tiếng, chuyên thiết kế cho những nhà hát nhạc kịch tầm cỡ. Thoạt đầu chuyên gia này chỉ dự trù có bốn tháng để thiết kế đèn màu thôi, nhưng không ngờ anh phải mất đến hơn sáu tháng để hoàn hành công việc, và kết quả là những bức tranh đá trong hang động trở nên lộng lẫy hơn nhờ có một giàn ánh sáng tuyệt vời. 

   Rời Blanchard Springs Caverns, chúng tôi trực chỉ Eagles Rock, Missouri, nơi mà Hùng đã thuê sẵn một cabin có ba phòng. Vừa lái xe Hùng vừa giải thích lý do mà chúng tôi phải tạm trú ở miền biên giới Missouri, trong khi tất cả những thắng cảnh chúng tôi sẽ viếng thăm đều nằm bên tiểu bang Arkansas. Khi lên mạng tìm phòng trọ, Hùng đã cảm thấy mến yêu khung cảnh yên tĩnh của những căn nhà ven hồ Chain-O-Lakes. Hơn nữa, giá cả nhà trọ ở Eagles Rock cũng nhẹ nhàng hơn ở vùng thị tứ Eureka Springs nhiều.  

   Chúng tôi đến nơi thì trời cũng vừa sẫm tối. Con đường làng ngoằn ngoèo đưa chúng tôi đến một  vùng nhà nho nhỏ ven hồ. Cái làng quê này có những căn nhà trệt như những căn nhà tiền chế, nằm riêng biệt, cách nhau một khoảnh sân con. Phía trước căn nhà nào cũng có một khoảng trống có mái hiên che, chắc là chỗ đậu xe. Duy có căn nhà chúng tôi sắp dừng chân ngơi nghỉ đây lại không có chỗ để xe, thay vào đó là một cái nhà kho to đùng, làm Hùng phải đậu xe ở phía ngoài, ven đường. 

   Vừa mở cửa bước vào chúng tôi đã thấy yêu thích cái địa điểm nhà nghỉ mát này ngay, vì từ khung cửa kính phòng ăn và phòng khách chúng tôi có thể nhìn thấy mặt nước mênh mông, phẳng lặng. Chỉ phiền một nỗi là căn nhà này chỉ có hai phòng, một căn phòng lớn có cái giường queen size nệm nhún kiểu Hong Kong, và một căn phòng dài sọc được ngăn đôi bởi cái tủ để quần áo có hai cái giường full size đơn giản. Vậy mà trong quảng cáo, chủ nhà đã nói rõ ba phòng riêng biệt.  Hùng bảo để sau khi về anh sẽ gửi thư than phiền với chủ nhà.

   Chúng tôi dành căn phòng lớn cho Hùng, tour guide kiêm tài xế, để Hùng có thể nghỉ ngơi lấy sức “làm việc” cho những ngày rong chơi còn lại. Tôi và chị Loan chia nhau hai cái giường đôi nhỏ.  Tội nghiệp anh Đắc, vì chiều “dài” có hơi quá khổ nên anh đành phải ôm gối ra ngủ ở salon phòng khách. 

** DAY 4

Sáng hôm sau, thứ Bẩy, chúng tôi dậy sớm, ra chụp hình với cảnh ban mai sương sáng mờ ảo trước mặt hồ trước khi vào nấu café, ăn sáng với bánh mì sừng bò, trái cây mang theo, rồi sửa soạn đi chơi. Hôm nay, Hùng sẽ vượt biên trở lại đất nhà, qua vùng Eureka Springs ngoạn cảnh.

Hùng nói Eureka Springs là nơi có rất nhiều lễ hội, được tổ chức vào những thời điểm khác nhau. Mùa hè ở nơi này có lễ hội về nghệ thuật, nếu chúng tôi ở lại thêm ít lâu nữa thì chúng tôi sẽ tha hồ ăn nhậu trong lễ hội ẩm thực bắt đầu vào tháng 11, còn nếu muốn tìm hiểu xem người Eureka Springs vui chơi trong ngày lễ Mardi Gras kiểu “Eureka Springs” như thế nào thì chúng tôi phải trở lại nơi này vào tháng Hai.

   Nơi đầu tiên chúng tôi đến viếng sáng hôm nay là nhà thờ kính Thorncrown Chapel, một nhà nguyện nằm trong một khu rừng yên tĩnh, xinh đẹp và được xem là một trong những ngôi nhà thờ đẹp nhất của nước Mỹ. Nó đã được xây dựng năm 1980 bởi kiến trúc sư E. Fay Jones, dựa theo hình ảnh của những ngôi trường miền thôn dã. Đây cũng là một địa điểm thu hút rất nhiều du khách đến thăm viếng vùng Eureka Springs và cũng là một nơi lý tưởng để tổ chức lễ cưới. Theo tài liệu trong cuốn brochure phát không cho du khách thì ngôi nhà thờ này được kiến trúc với những khung gỗ cao đến 48 feet, có khoảng 425 cái cửa sổ và hơn 6000 square feet kính trong suốt. 

  

Hôm nay không phải Chủ Nhật nên chúng tôi không có cơ hội tham dự thánh lễ, thành thử chúng tôi chỉ đi vòng quanh khuôn viên nhà thờ chụp hình rồi bước vào bên trong khung kính khổng lồ để chiêm ngưỡng cái kiến trúc lạ lẫm có một không hai này. Nghe nói, tốn phí để trùng tu, duy trì cho vẻ đẹp khác biệt này cũng không phải nhỏ, nên mặc dù thắng cảnh này là một nơi viếng thăm miễn phí, nhưng khi bước ra thì du khách đều không quên gửi lại ít nhiều gọi là… góp một bàn tay.

   Theo chương trình Hùng đã soạn thì chúng tôi sẽ ghé ngang trạm xe lửa Eureka Springs để xem chúng tôi có muốn đi du ngoạn ngắm cảnh bằng xe lửa và thưởng thức những món đặc sản của địa phương hay không. Cứ như lời quảng cáo của các trung tâm du lịch thì đây là một bữa ăn khó quên trên tuyến đường xe lửa Eureka Springs và Tuyến Đường Sắt miền Bắc Arkansas (Eureka Springs & North Arkansas Railway).  Những nhà hàng du ngoạn này chỉ mở cửa từ tháng 5 tới tháng 10, vào bốn ngày thứ Ba, thứ Tư, thứ Sáu và thứ Bẩy. Có hai bữa ăn cho du khách chọn lựa:  bữa trưa chừng một tiếng rưỡi và bữa chiều khoảng chừng hai tiếng. Những chuyến du ngoạn này sẽ đưa du khách đi qua những khung cảnh đẹp như tranh vẽ của núi rừng Arkansas, cùng lúc được thưởng thức những món ăn ngon lạ tuỳ thuộc mỗi mùa.

   Nhưng khi đến nơi, đọc qua chương trình chúng tôi cảm thấy chuyến du ngoạn này cũng không mấy gì hấp dẫn, nên chúng tôi chỉ đi vòng vòng chụp hình với cái đầu tầu và bộ máy nguyên thuỷ đang được trưng bày trong sân ga, chụp hình với cái bảng to tướng “Welcome to Eureka Springs” trong góc đường rồi lại tiếp tục đi. 

  Rời trạm xe lửa Eureka Springs, Hùng cho xe chạy đến The Great Passion Play. Vừa đến nơi trời lại lất phất mưa, nên chúng tôi chỉ vào mua vé cho buổi trình diễn tối nay rồi trở ra phố ăn trưa rồi về nhà trọ nghỉ ngơi. 

   Buổi chiều, khi trời bắt đầu hết âm u chúng tôi lại trực chỉ The Great Passion Play. Tưởng đến sớm có chỗ đậu xe gần nhưng không ngờ nhiều người còn đến trước chúng tôi nên Hùng phải cho xe vào tận sân trong. Cũng tiện vì chỗ này gần với bức tượng Christ of the Ozarks và Berlin Wall, nhưng lúc về tài xế sẽ hơi chật vật với dòng xe cộ đông đảo đây.

   Từ chỗ đậu xe chúng tôi đi bộ vào đài tưởng niệm bức tường Bá Linh. Đây là một mảnh tàn dư đặc biệt mà The Great Passion Play có được từ sau ngày Berlin Wall bị phá vỡ.  Nghe nói mảnh tường khoảng 10 feet vuông này đã được chở từ Berlin qua tới Bremen, Đức Quốc, rồi được vận chuyển bằng đường thuỷ sang tới Port of Houston (Texas), trước khi được chuyên chở bằng đường bộ đến Eureka Springs. The Great Passion Play đã muốn dựng lên đài tưởng niệm này với mục đích tôn vinh tinh thần của tất cả những người đã dám liều mạng để thực hành đức tin Kitô giáo: “Mặc dù tôi đi bộ qua thung lũng tối, tôi sẽ không sợ hãi.” (Psalm the 23^rd).  Dòng chữ này đã được một người Đông Đức viết rõ ràng trên mảnh tàn dư. 

   Sau khi chụp hình với đài tưởng niệm Berlin Wall xong chúng tôi theo chân du khách vào chiêm ngưỡng bức tượng Chúa Jesus cao thứ ba trên thế giới đã được ông Gerald L. K. Smith cho xây dựng. Bức tượng này cao 67 feet, chỉ thấp hơn hai bức tượng ở Poland và Bazil.  Bức tượng Christ of the Ozarks được dựng trên đỉnh núi, hai tay giang rộng như đang ban phước lành cho thị trấn Eureka Springs ở bên dưới. 

   Rời Christ of the Ozarks chúng tôi đi ngược về hướng Market Place để xem qua cho biết. Market Place là một khu đất rộng, nằm bên trong một bức tường thành, bao gồm nhiều khu vực khác nhau.   Chúng tôi đến nơi vừa vặn lúc David the Shepherd sắp sửa biểu diễn nhưng các lối vào đã chật cứng với người xem nên chúng tôi vòng sang công viên Noah’s Ark để nhìn ngắm mấy chú cừu, dê, chó, llama, ngựa, gà, vịt, thỏ, v.v… Ngay bên ngoài công viên Noah’s Ark là một cửa hàng nhỏ bán mấy sợi dây chuỗi xâu bằng hột thuỷ tinh, có hai cô bé bán hàng xinh xinh trong bộ áo váy làng quê đon đả chào mời. Cửa hàng này chắc chỉ được dựng làm cảnh thôi, chứ tôi có thấy khách hàng nào mua bán gì đâu, vì cách đó không xa tôi thấy có một quầy hàng bán nữ trang, với những bộ dây đeo, bông tai bằng vàng, đá thật, đủ màu. Chúng tôi không quên ghé qua gian hàng nặn tượng để nhìn nhà điêu khắc tạo hình tượng bán thân của Chúa Jesus bằng đất sét. Vừa hoàn thành tác phẩm của mình anh vừa nhắc nhở mọi người là hãy tôn vinh Chúa mỗi ngày qua hình tượng của Ngài. Nơi cuối cùng chúng tôi dừng chân ghé thăm là gian hàng đồ gốm. Ở gian hàng này chúng tôi được nghe người thợ làm đồ gốm nói nhiều hơn về Chúa, về những biểu tượng tượng trưng cho công việc của Ngài. Ông ta ví Chúa như người thợ làm đồ gốm, còn chúng ta là đất sét được nhào nặn dưới tay Ngài.  

   Từ Market Place chúng tôi đi sang đường ghé vào gift shop “window shopping”, nhìn thôi chứ không mua sắm gì. Ở gift shop ra vẫn chưa tới giờ “xuống rạp” nên chúng tôi vào Sacred Art Museum ngắm tranh sơn dầu của hoạ sĩ nổi tiếng Jack E. Dawson. Tranh ông vẽ đẹp thật, nhưng giá tiền không mềm mại lắm. Chúng tôi chỉ đi vòng vòng nhìn ngắm. Có lẽ bức tranh The Passion Tree là bức tranh đắc ý, nên tôi thấy ông cứ đứng quanh quẩn gần nó để sẵn sàng giải thích cho người thưởng lãm. Tôi cũng lắng tai nghe dù chữ hiểu, chữ không. Theo cái trí nhớ lờ mờ và sự hiểu biết của tôi thì cái bức tranh này kể lại câu chuyện cuộc hành trình theo Kinh Thánh qua 25 hình ảnh khác nhau trên mỗi quả cầu trang trí. Mỗi vật trang trí minh hoạ một sự kiện trong lịch sử. Trong The Passion Tree có vẽ những người đang đi trong bóng tối, và một số người mang theo ánh sáng.  Theo lời ông Dawson thì Chúa Jesus là ánh sáng, và Ngài đang chia sẻ ánh sáng của mình với tất cả mọi người…  Tôi và Yến bị thu hút với tấm “The Passion Tree” linh động ở trên tường, nên cứ đứng ngắm hoài cho đến lúc ông chồng tôi bảo sắp đến giờ rạp hát mở cửa chúng tôi mới bước ra.   Nhưng trước khi dời bước chúng tôi không quên ghé lại quầy cashier “đóng góp”.  Yến mua mấy cái post cards nhỏ để dành, còn tôi mua tấm tranh vẽ The Passion Tree thu gọn trên vài trang giấy đem về từ từ tìm hiểu. Người hoạ sĩ cũng không quên ký tên vào trang cuối cùng của bức tranh, dưới hàng chữ “May God Bless You”, cho tôi làm kỷ niệm.  

   Chúng tôi theo chân người đi dần xuống những bậc thang xi măng vào tìm chỗ ngồi. Vé không có số, nên ai muốn ngồi đâu thì ngồi, vì ở chỗ ngồi nào khán giả cũng nhìn thấy được toàn cảnh sân khấu rộng lớn, sáng choang ánh đèn. Đây là một vở kịch vĩ đại nhất được biểu diễn ở sân khấu ngoài trời. Nghe nói có đến 150 diễn viên và rất nhiều động vật đã dự phần vào buổi trình diễn này.   Theo Randall, giám đốc của The Passion Play, thì năm nay The Passion Play đã có được 50 năm kỷ niệm, và đã có gần 8 triệu người đến Eureka để thưởng thức vở kịch Phục Sinh truyền thống, miêu tả khổ nạn của Chúa Jesus, từ những thử thách, đau khổ cùng đương đầu với cái chết.   

   Mới tháng 10 mà trời Arkansas lạnh ngắt.  Cho dù đã chuẩn bị kỹ càng với áo jacket dầy, khăn len đội đầu nhưng vì rạp hát ngoài trời trống trơn nên tôi cũng run rẩy vì gió lộng bốn bề thổi tới. Hùng đã phải đi ra ngoài phòng vé mượn mấy cái chăn đem về cho chúng tôi đắp đỡ, che chân. Vậy mà mấy người đóng kịch thật hay, nhất là người đóng vai Đức Chúa Jesus, không hiểu sao anh có thể chịu nổi cái giá lạnh của trời đêm Arkansas trong manh áo trắng mỏng manh, lại còn bị rách tả tơi. 

   Vừa tan vở kịch thì ai nấy cũng đều vội vã bước ra khỏi rạp để mong có thể ra khỏi bãi đậu xe nhanh chóng. Vì đậu xe ở sân trong nên chúng tôi bình thản ngồi ủ ấm trong xe để đợi tới lượt mình. Chừng về gần tới nhà trọ thì ai nấy cũng đều cảm thấy đói nên Hùng vòng xe trở lại McDonald’s mua mấy cái burger, khoai chiên về để ăn khuya. 

** DAY 5

Hôm nay, Chủ Nhật, chúng tôi sẽ giã từ căn nhà ven hồ ở Missouri để trở lại thành phố “Hòn Đá Nhỏ”. Con đường hôm nay hơi dài, nhưng chúng tôi chỉ chạy thẳng về nhà nên chúng tôi cũng không hấp tấp. Trước khi ra về, chúng tôi đã nán lại chụp thêm với căn nhà ven hồ vài tấm ảnh.   Hùng còn cho xe chạy một vòng trong khu vực để xem những căn nhà gần đó khang trang tới đâu.  Chừng ra đến biên giới hai tiểu bang, chúng tôi không quên ngừng xe lại để chụp hình với tấm biển “Welcome to Arkansas – The Natural State”.  Về tới địa phận Little Rock trời vẫn còn sáng lắm, nên Hùng chở chúng tôi đi viếng chùa Bát Nhã, để biết qua cảnh chùa vùng anh ở, rồi chúng tôi trở ra phố ăn phở Thành Mỹ trước khi về nhà.

** DAY 6

Ở đâu cũng không bằng nhà mình, nên sau khi về đến nơi, ngủ một đêm thẳng giấc chúng tôi thấy khoẻ làm sao. Sáng thứ Hai, chúng tôi thong thả ăn sáng, uống café rồi đi chơi tiếp. Nơi chúng tôi đến ngày hôm nay là Công Viên Tiểu Bang Petit Jean (Petit Jean State Park), nằm ở phía Tây Bắc của Little Rock, trong quận Conway, giữa dẫy núi Ouachita và cao nguyên Ozark. Công viên này nổi tiếng với cảnh đẹp tự nhiên, có thác nước, nhiều hang động, hẻm núi, rất thích hợp cho những buổi dạo chơi ngoạn cảnh. Công viên này còn có một cái hồ nhân tạo, bên bờ hồ có một cái quán nhỏ với những dịch vụ cho mướn thuyền, vật dụng câu cá, v.v… rất tiện lợi cho những người thích bắt cá, chèo thuyền. Ngoài ra, công viên cũng có nhiều cabin và đất cắm trại dành cho du khách nào muốn ở lại lâu hơn để có thể hoà mình vào cảnh đẹp thiên nhiên.   

  
Trước khi đi vòng theo con đường xi măng có lan can dẫn ra mấy cái viewpoint ngắm cảnh, chúng tôi dừng lại ở tấm bảng gắn ngay bên cổng vào để đọc mấy lời giải thích tại sao cái công viên này được mang tên Petit Jean. Sau này tìm hiểu thêm thì tôi mới biết được công viên Petit Jean đã có một huyền thoại tình yêu lãng mạn, nó đã được đặt theo tên của ngọn núi mà một người phụ nữ Pháp sống vào thế kỷ thứ 18 đã chọn làm nơi an nghỉ cuối cùng. Chuyện kể rằng Adrienne Dumont là một người phụ nữ trẻ ở Paris. Sau khi biết được người yêu của mình, Chavet, sẽ tham gia vào cuộc thám hiểm vùng đất hoang dã Louisiana, cô đã cắt tóc, cải trang thành một chàng trai trẻ, tìm việc làm trên tàu thuỷ để có cơ hội cùng đi với người yêu đến vùng đất mới. Nhưng khi vừa đặt chân đến vùng núi này cô đã bị một căn bệnh không tên quật ngã. Trước lúc lâm chung, cô đã tiết lộ thân phận của mình cho Chavet biết, nói lời xin lỗi người yêu, và ước nguyện được chôn cất ở tại đây. Cô được nằm yên bên góc núi, trong một nấm mộ rất đơn sơ, dưới cái tên mà cô đã được mọi người biết đến là “Petit Jean” hay “Little John”. 

   Tuy công viên có nhiều con đường mòn dẫn tới nhiều viewpoint để ngắm cảnh nhưng vì không có nhiều thì giờ và cũng không chuẩn bị cho buổi ngao du sơn thuỷ nên chúng tôi chỉ đi vòng vòng dạo chơi trên đỉnh núi, chụp ít tấm hình với phong cảnh hùng vĩ của núi rừng làm kỷ niệm. Chúng tôi còn dám cả gan leo ra ngoài mỏm đá to trong một góc công viên, gần Stout’s Point để cố lấy được hình ảnh của thung lũng Ada và con sông Arkansas đang lờ lững chảy phía xa xa. Chúng tôi cũng không quên ghé ngang phần mộ của Petit Jean, gửi một lời chào ngưỡng mộ đến người con gái đã hết lòng sống chết với tình yêu. 

   Rời Petit Jean Park, Hùng lái xe đưa chúng tôi đi vòng qua một con đường khác, đến Cedar Falls Overlook để ngắm nhìn cái thác nước cao 95 feet này. Nhưng ở nơi này nhiều cây cối quá, và hàng rào cản cũng khá cao nên chúng tôi khó có thể chụp được toàn cảnh của Cedar Falls. Nghe nói, có nhiều con đường mòn đưa đến chiêm ngưỡng Cedar Falls một cách hoàn hảo hơn, nhưng con đường nào cũng dài và cũng rất gập ghềnh, thành thử chúng tôi cũng chỉ đứng nhìn quanh quất một lúc rồi đi.

   Hôm nay, chúng tôi sẽ ăn trưa ở Mather Lodge Restaurant, một nhà hàng ở lưng chừng núi Petit Jean, cái nhà hàng có những khung cửa kính trong suốt, vừa ăn khách vừa được thưởng thức một khung cảnh tuyệt vời. Tuy Hùng đã báo trước là những món ăn ở nhà hàng này chỉ tàm tạm thôi, nhưng chúng tôi thấy món nào cũng đậm đà, ngon miệng, không biết có phải vì cảnh đẹp hay không? Dùng bữa trưa xong, chúng tôi ra ngoài sân ngắm cảnh. Ở phía ngoài này, không bị vướng víu mấy khung cửa sổ, nên chúng tôi có thể nhìn thấy cảnh núi rừng bao quát hơn và nghe được tiếng nước đổ từ Cedar Falls ở gần đó.

Nhưng nếu muốn nhìn thấy thác nước rõ ràng hơn chúng tôi phải đi theo Cedar Falls Trail, nằm ngay bên hông nhà hàng để đi xuống phần hạ lưu của thác. Theo lời “quảng cáo” ghi ở trên tấm bảng phía đầu trail thì con đường mòn này dài khoảng hai miles thôi, ước tính thời gian đi về cũng khoảng chừng hơn tiếng đồng hồ, và

con đường này cũng không “đáng ngại lắm” nếu du khách muốn đi bộ xuống tận nơi nhìn thác nước. Tôi và anh Đắc đi thử một đoạn, thoạt đầu con đường cũng rộng rãi và hơi bằng phẳng, nhưng đi thêm một đoạn nữa thì chúng tôi thấy là không dễ dàng như lời quảng cáo, vì con đường nhỏ hẳn lại, và rất là ẩm ướt, trơn trượt, cộng thêm có nhiều mỏm đá lồi lõm nằm ngang dọc trên lối đi chúng tôi bắt buộc phải trèo qua.  Tôi và anh Đắc nhìn nhau, rồi đồng ý là chúng tôi nên quay trở lại. 

** DAY 7

Sáng thứ Ba, chúng tôi đi ra phố ăn sáng, nhân thể xem cái tiệm Craker & Barrel ở Little Rock có gì hấp dẫn. Ăn xong, chúng tôi đi ra shop coi cho biết vì giờ này tiệm đã bắt đầu bày bán quà Noel, đồ trưng cho mùa lễ Giáng Sinh rồi.

 Đi vòng vòng chung quanh shop một hồi tôi chỉ chấm được hai cái lọ đựng tiêu muối bằng sành, hình con gấu, nhìn cũng dễ thương, chắc không phải là “Made in USA”.  Nhưng cũng tốt thôi, vì chúng tôi đã góp một bàn tay, giúp cho nền kinh tế của xứ sở “A Con Sò” thêm… “giàu mạnh”.

   Chúng tôi đi từ từ ra chỗ đậu xe. Hùng đang suy nghĩ xem sẽ đi chỗ nào chơi thì chị Loan chợt nhắc tới cái Cối Xay Cổ (The Old Mill), nơi được quảng cáo là chỗ quay cảnh đầu tiên của bộ phim Cuốn Theo Chiều Gió.  Thế là Hùng cho xe trực chỉ đến Old Mill.

   Thật tình, tôi chỉ nhớ mang máng cái hình ảnh Old Mill trong cảnh đầu tiên của bộ phim Gone With the Wind, vì nó chỉ được chiếu qua nhanh như chớp, nhưng hôm nay khi vừa nhìn thấy khung cảnh yên bình của Old Mill tôi đã thấy mê say.

   Old Mill là một căn nhà đá hai tầng, nằm giữa một khu rừng với hoa cỏ muôn màu muôn sắc bao quanh. Muốn vào trong căn nhà đá đó chúng tôi phải đi qua một cái cầu gỗ cong cong bắc ngang một hồ nước trong. Ngõ sau căn nhà đá là những bậc thang đá, dẫn qua một khu vườn khác, cũng có những chiếc cầu đá nối liền hai bờ hồ. Chúng được điêu khắc với những hình thể lạ lẫm chẳng giống nhau, có cái như khúc cây to ngã đổ trên dòng nước, lại có cây cầu khác nhỏ hơn nhưng cong vòng với giây leo đan nhau chằng chịt, có cái mang một hình thể kỳ dị như một hang động có nhiều bậc thang, ngõ ngách. Nhưng đằng sau những cây cầu đá đó là một cái phông cảnh tuyệt đẹp, với trời mây, cây lá in hình dưới ánh nước hồ xanh. Phải nói đây là một bức tranh vẽ tuyệt vời mà tôi không thể nào diễn tả nổi. 

  
Theo tài liệu ghi chép trên tấm bảng dựng ngoài hàng rào thì cái cối xay cổ này được ông Justin Matthews cho xây dựng vào năm 1933. Đây là bản sao của một nhà máy xay lúa mì chạy bằng thuỷ điện đã bị bỏ hoang. Dụng ý của Matthews là dùng tàn tích cũ này để gợi nhớ đến hoạt động của những người tiên phong đến lập nghiệp ở Arkansas một thời xưa. Tác phẩm này Matthews cũng dành để tưởng niệm người bạn thân thiết, ông Thomas R. Pugh, cư dân của vùng Portland, Arkansas, người đã từng hợp tác với ông trong công việc kinh doanh. Matthews cũng muốn dùng biểu tượng cái cối xay cổ với những vòng bánh xe nước xoay không ngừng nghỉ để tôn vinh nghị lực kiên trì của người bạn thiết. Matthews đã chọn kiến trúc sư Frank Carmean để thiết kế Old Mill và điêu khắc gia Dionicio Rodriguez để nhận lãnh phần trách nhiệm trang trí công viên thật là chi tiết. 

Dionicio đã dùng sở trường của mình là “biến xi măng thành gỗ” để kiến thiết nên một Old Mill rất cổ của những năm 1800. Ông đã tạo ra những tác phẩm thật là sắc sảo như những gốc cây với vỏ bị tróc, bong, có lỗ sâu đục, và dấu hiệu của sự phân rã, hay những thân cây với nhánh dây leo đan xen cành với nhau. Nếu không tinh ý thì chắc ít người có thể nhận biết chúng không phải là gỗ thật.

  

Ngày thường mà công viên cũng nườm nượp những người, chắc họ cũng là du khách như chúng tôi, tò mò ghé đến viếng thăm cái Cối Xay Cổ nổi tiếng này. Đây là một thắng cảnh của vùng North Little Rock mà du khách nào đến Arkansas đều không thể bỏ quên, vì ngoài khung cảnh thần tiên để chụp hình kỷ niệm, nơi đây còn là một di tích lịch sử nổi tiếng của quốc gia.

   Chúng tôi rời Old Mill, đi ăn tối rồi trở về nhà nghỉ sớm. Đêm nay chúng tôi phải thu dọn hành trang để ngày mai lên đường trở về “quê cũ”, giã từ những ngày rong chơi trên Xứ Sở Thiên Nhiên (The Natural State). 

*

Vợ chồng Hùng Yến đưa chúng tôi ra đến tận cổng cách ly. Ôm nhau giã từ, hẹn lại ngày sau rồi hai vợ chồng tôi và anh chị Đắc Loan đi từ từ vào phòng đợi. Trong lúc ngồi chờ giờ lên máy bay chúng tôi mở hộp xôi trắng với chả lụa Yến đã gói cho chúng tôi ra ăn trưa, vì những chuyến máy bay nội địa ngắn ngủi này chỉ cho chúng tôi uống nước và ăn đậu phộng. 

   Bà chị đồng môn của tôi vừa ăn vừa nuối tiếc vì ngày vui qua mau quá, vậy mà trước ngày đi chị đã hỏi tôi là “Arkansas có gì chơi hả em?” Tôi đã ậm ừ cho qua vì tôi cũng chưa hề đến viếng thăm quê Tổng Thống, tôi chỉ biết là ở xứ “A Con Sò” đó có “vợ chồng con Yến”, bạn tôi. 

   Tháng Tám năm nay, Hùng gửi cho chúng tôi một cái link tin tức của CNN, nói về chuyện một người phụ nữ ở Texas sang Little Rock chơi, và cũng cùng gia đình đi đào kim cương ở Crater of Diamonds State Park. Sau cả tiếng đồng hồ đào xới không có kết quả cô đã chán nản tìm một bờ đất có bóng mát ngồi nghỉ mệt, rồi mở YouTube lên để coi cách nào có thể tìm được kim cương. Lúc liếc sang xem con trẻ đang làm gì thì cô đã vui sướng reo hò ầm ĩ khi bất ngờ nhìn thấy một viên kim cương màu vàng lóng lánh trong đám sỏi, không xa chỗ cô ngồi. Viên kim cương này đã được giám định to đến 3.72 carat. Cũng theo bản tin thì mấy ngày hôm trước vùng Murfreesboro này đã có một trận mưa dông, có thể là trong khi di chuyển dòng nước đã lũ lượt kéo theo bao nhiêu sạn sỏi (cùng kim cương, đá quý) từ các triền đất cao xuống miền đất thấp. Hùng nói, lần sau chúng tôi nên bay đến thăm miền quê Tổng Thống sau một cơn… bão lớn để… tìm kiếm kim cương.

Chị Loan đã email lại trả lời Hùng là chúng tôi đã tìm được một viên kim cương lớn nhất ở Arkansas – một tình bạn ấm áp, chân thành. Viên kim cương này, chúng tôi sẽ giữ mãi trong tim. 

Clinton House Museum – Fayetteville