Công viên quốc gia Grand Canyon National Park rộng 1,218,375 acres (1,900 sq.miles) nằm trên cao nguyên Colorado vùng Tây Bắc tiểu bang Arizona là một kỳ quan nơi có cảnh trí địa hình thiên nhiên làm sững sờ du khách. Qua hàng triệu năm dòng sông Colorado chảy qua đã đào rộng một vùng thung lũng thành dãy vực sâu dài 277 miles có chiều sâu trung bình 4,000 feet (1 mile có 5,280 feet) và chiều rộng có nơi đến 15 miles. Năm 1919, thắng cảnh Ðại Vực Grand Canyon được Quốc Hội Hoa Kỳ bảo tồn thành công viên quốc gia và 60 năm sau được Liên Hiệp Quốc công nhận là Di Sản Thế Giới, kho tàng chung của nhân loại dành cho những thế hệ mai sau.

East Entrance Station:

Mua vé vào cổng. Giá vé cho một xe là $35 và có giá trị 7 ngày. Anh chàng nhân viên công viên (ranger) bán vé mặc đồng phục kaki vàng gần giống như hướng đạo đưa biên nhận, tài liệu chỉ dẫn và cẩn thận nhắc là vé có giá trị 7 ngày, ra vô bao nhiêu lần cũng được. Grand Canyon cũng có một đài phát thanh AM, du khách trên xe có thể vặn đài này để theo dõi những chỉ dẫn cần thiết, thời tiết, vấn đề lưu thông như đường nào bị đóng, bãi đậu xe nào đã đầy chỗ.

Desert View Watchtower:

Ðịa điểm đầu tiên ghé thăm là Desert View Watchtower.

Xây năm 1932. Watchtower, được xây trên độ cao 2,256 mét (7,400 ft). Đây là 1 trong nhiều địa điểm nhìn sâu tận đáy Grand Canyon và sông Colorado. Công trình xây dựng nổi tiếng này do Mary Colter.

^{Mather Point:}

Ðịa điểm thứ 2 ghé thăm là Mather Point, nếu bãi đậu xe đã hết chỗ thì đậu xe dọc theo con đường đi vào bãi. Mather Point là nơi nhìn xuống thung lũng sâu nhất nên cảnh quan nơi đây rất hùng vĩ, từ nơi ngoạn cảnh xuống tới dòng sông Colorado ngoằn ngoèo chảy phía dưới vực chiều sâu gần 1 mile rưỡi. Những người sợ độ cao đứng nơi này nhìn xuống rất chóng mặt còn những ai thích chụp ảnh thì nơi đây quả là lý tưởng để ghi lại những hình ảnh đẹp.

Ðây là bờ phía Nam (South Rim) của Grand Canyon nhìn sang bờ phía Bắc (North Rim) cách nhau chỉ 10 miles nhưng nếu muốn sang bờ bên kia bằng xe hơi phải mất 4 tiếng đồng hồ trên con đường dài 210 miles, phải đi lại hướng thành phố Page đến Bitter Springs và vòng trở xuống. Bờ phía Bắc (North Rim) rất vắng vẻ ít người thăm viếng và con đường đến đây đóng cửa vào mùa Ðông vì băng tuyết. Nhà trọ và nơi cắm trại hoặc đậu xe Camper ở bờ phía Bắc từ giữa tháng 5 cho đến giữa tháng 10 vẫn có cho du khách sử dụng nhưng cần phải gọi dành chỗ trước. Những chi tiết này có thể hỏi tại Visitor Center ở Canyon View Information Plaza ngang bên kia đường gần Mather Point.

Yavapai Point:

Từ Mather Point lái xe đến Yavaipai Point.

Yavapai Observation Station đây là điểm ngắm được cảnh vực sâu mở ra rộng nhất.

Grand Canyon Village:

Từ Yavaipai Point đến làng Grand Canyon Village, nơi đây có khách sạn, tiệm buôn, nhà hàng ăn uống và ngân hàng.

Ngoài Grand Canyon National Park tại South Rim, còn có di tích lịch sử Grand Canyon Village. Những công trình kiến trúc cổ xưa nhất của vùng South Rim mà du khách cần đến viếng để thấy tiền nhân đã tốn bao công sức, tiền bạc khai phá và xây dựng: Buckley O’Neill Cabin, xây dựng từ những năm 1890 do William Owen, nay là nhà khách lưu niệm. Kolb Studio được xây dựng năm 1904 do anh em Ellsworth và Emery Kolb, dùng để chụp hình những ai đi đến Bright Angel Trail. Đến năm 1911, anh em Kolb thực hiện được bộ phim hành trình xuống vùng Green và Colorado River. Ông em Emery Kolb thực hiện được giấc mơ cho đến năm 1976, nơi này được chiếu phim thường xuyên cho du khách xem và ông qua đời khi đến tuổi 95. Hiện nay, ngôi nhà này được dùng làm nơi trưng bày những tác phẩm nghệ thuật. Một hotel cũ xưa nhất tại vùng này El Tovar Hotel được xây cất từ năm 1905. Đây là khách sạn sang trọng nhất ở West Rim, với 4 tầng lầu. Trong khách sạn có nơi bán những quà tặng lưu niệm, nhà hàng…

Hopi House cũng được xây cất năm 1905, Verkamp Visitor Center, cạnh Hopi House, cũng xây năm 1905. Grand Canyon Raiway Depot, xây năm 1909. Loukout Studio, xây năm 1914.

Công trình kiến trúc tầm cở, hiện nay thu hút nhiều du khách đến “tham quan” là Bright Angel Lodge, xây năm 1935 do kiến trúc sư Mary Colter vẽ đồ án, sau đồ án Desert View Watchtower. Công trình sư thực hiện đồ án là Fred Harvey. Trong tòa nhà này, hiện nay có 1 phòng làm bảo tàng viện vinh danh ông Fred Harvey, một người đã cống hiến trọn đời mình cho sự thăng hoa, rộng lớn của Grand Canyon. Trong phòng di tích lịch sử (history room) xây toàn bằng đá hồng nhạt lấy từ South Rim cùng thời, niên đại hình thành Grand Canyon.

Trở lại lấy xe và chạy vào làng. Làng không có cảnh gì đẹp nhưng là khu thương mại duy nhất ở Grand Canyon. Trước khi tới làng du khách sẽ ngang qua khu Market Plaza có một chợ tên là General Store, bưu điện, ngân hàng, nhà trọ Yavapai Lodge, khu cắm trại, nhà giặt quần áo và nhà tắm nước nóng, gần đó là bịnh xá. Bịnh xá hay trạm y tế ở trên đường Clinic Road là một “Walk-In Clinic” không cần phải lấy hẹn trước. Ở đây có 2 bác sĩ để chăm sóc cho du khách bị tai nạn khi leo trèo, bị rắn cắn hay ngã bịnh bất ngờ đồng thời cũng có một nha sĩ lo cho những ai đau răng bất thình lình. Bịnh xá này là chi nhánh của bịnh viện Flagstaff Medical Center. Giờ mở cửa hàng ngày từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều và đóng cửa 2 ngày cuối tuần, số điện thoại là (928) 638-2551. Trường hợp khẩn cấp du khách có thể gọi 911 để được chăm sóc.

Ngang qua thấy những ngôi nhà nhỏ vách gỗ thông cũ kỹ, mái gỗ rêu phong và phía trước hiên nhà là những chậu hoa Geranium, chắc là những nhà trọ cho thuê. Ði tới không đầy một mile sẽ đến Grand Canyon Village, nơi đây có trạm xăng, ga ra sửa xe và nhà ga xe lửa. Nhiều du khách nhất là người Mỹ lớn tuổi thích đi xe lửa vào Grand Canyon, họ lái xe tới thị trấn Williams, bỏ xe nơi đây và ngồi xe lửa chạy bằng diesel với đầu máy phun khói mà vào Grand Canyon. Họ muốn đi lại con đường ngày xưa 100 năm trước du khách thời ấy đã từng đi. Ðoạn đường ngày nay chỉ có 65 miles và mất 2 giờ 15 phút, trên xe có những nhạc công miền Viễn Tây đi tới đi lui giúp vui du khách. Du khách có thể tới sớm ở ga Williams để có thời giờ ăn sáng ở Max và Thelma’s Restaurant cũng như dạo xem những gift shops, nhà bảo tàng Railway’s Museum và Grand Canyon Railway Hotel. Xe lửa chia ra làm 5 hạng ghế, tiền nào của nấy, hạng nhất toa xe được mô phỏng như kiểu Harriman 1923 có tầng cao để ngắm cảnh bao quát xung quanh. Từ Williams du khách có thể đi về trong ngày theo lịch trình 10 giờ sáng khởi hành ở Williams Depot và đến Grand Canyon lúc 12 giờ 15. Buổi chiều từ Grand Canyon đi lúc 3 giờ 30 và về lại Williams lúc 5 giờ 45.Những ai thích đi xe lửa có thể gọi để biết chi tiết ở số 1-800-THE-TRAIN (1-800-843-8724) hay vào website www.thetrain.com

Phía Bắc của Grand Canyon Village dọc theo con đường Trail cạnh bờ vực là một dãy khách sạn cổ có những cái đã hơn 100 tuổi.

Hopi House:

Hopi House, kiến trúc đầu tiên ở Grand Canyon

Ngôi nhà xây bằng đá đỏ có tên là Hopi House nằm gần bãi đậu xe, đây là ngôi nhà đầu tiên được xây dựng tại Grand Canyon Village năm 1905 do bà Mary Jane Colter vẽ kiểu và thiết kế. Hopi là tên một bộ lạc da đỏ sống trong vùng Arizona khoảng 1,000 năm về trước và còn lưu truyền bộ tộc cho đến ngày nay.

Người Hopis theo chế độ mẫu hệ, người đàn bà là chủ nhân gia đình, chủ nhà và chủ ruộng đất còn đàn ông làm ngoài nương rẫy thường trồng bắp là món ăn chính của họ. Bà Mary Colter vẽ kiểu Hopi House mô phỏng theo kiểu nhà bằng đá của người Hopi: có 3 tầng, các nhà tầng trên nhỏ hơn tầng dưới và lên bằng một thang cây dựng bên ngoài bức tường nhà. Ngôi nhà Hopi House tại Grand Canyon do chính thợ xây người Hopis và dùng đá đỏ địa phương được đẽo bằng tay chất lên thành tường và kết dính với nhau bằng một chất vôi vữa, đà ngang trần nhà được làm bằng gỗ sần sùi đốn tại địa phương. Ngôi nhà này ngày trước được dùng làm nơi trao đổi hàng hóa của người da đỏ (trading post) vì họ không sử dụng tiền mà chỉ trao đổi với nhau nông phẩm để lấy vật dụng, thí dụ như trao bắp, đậu để lấy đồ gốm gia dụng hay nữ trang làm bằng đá. Ngày nay Hopi House vẫn là nơi trao đổi hàng hóa của người da đỏ nhưng không còn lấy thực phẩm nữa mà lấy… tiền cho gọn nhẹ. Hàng hóa của người da đỏ được du khách ưa chuộng để làm quà kỷ niệm là đồ trang sức, đồ gốm nhiều màu, vải thổ cẩm dệt thô sơ bằng tay để treo trang trí hay làm thảm trải nhà. Trong Hopi House có máy lạnh và nhạc trống người da đỏ dập dồn được thu vào CD và phát ra những loa giấu trên trần nhà. Trên lầu vài người phụ nữ da đỏ (?) biểu diễn cách dệt vải thổ cẩm và xay bắp thành bột trong những cối xay bằng đá để làm bánh tortilla. Nơi quày có bán những món ăn ngọt trong đó có kẹo dẻo mùi cây xương rồng.

Năm 1987 Hopi House được phong tặng là danh thắng lịch sử quốc gia (National Historic Landmark) và trong quá khứ nhà bác học lừng danh người Ðức Albert Einstein (1879-1955) cùng vợ đã từng viếng nơi đây năm 1931 và chụp hình lưu niệm với những phụ nữ bộ lạc Hopi trong chuyến viếng Hoa Kỳ lần thứ hai theo lời mời của viện California Institute of Technology.

Phía trước Hopi House là sân cỏ có nhiều cây tùng bách và cạnh đó là bờ vực với tường chắn bằng đá xây dọc theo con đường tản bộ, vài du khách thong thả dạo chơi, vài người khác nhắm máy ảnh xuống vực sâu mong chụp được những chú nai mule deer đang thẩn thơ gặm những chồi lá non còn ướt đẫm giọt sương mai.

Trong mùa Hè tìm chỗ đậu xe hơi khó ở các bãi đậu nhất là từ 9 giờ sáng đến 3 giờ chiều, tuy nhiên xe có thể đậu bên lề các con đường nếu những nơi này không có để bảng cấm đậu. Chính quyền công viên khuyên du khách nên đậu xe một chỗ, di chuyển trong công viên nên sử dụng xe buýt miễn phí để tránh giao thông ứ nghẽn và gây ô nhiễm môi trường. Xe buýt miễn phí trong mùa Hè (tháng 5 cho tới tháng 9) chạy mỗi ngày từ 4 giờ 30 sáng cho đến một tiếng đồng hồ sau khi mặt trời lặn và cứ mỗi 15 phút là có một chuyến (7 giờ 30 cho đến lúc mặt trời lặn), sáng sớm hay chiều tối thì cứ nửa giờ.

Rời Grand Canyon đi về Flagstaff.

Tusayan Village:

Làng Tusayan bên ngoài cổng Nam Grand Canyon

Qua khỏi Cổng Nam (South Entrance Station) là làng Tusayan quang cảnh rất nhộn nhịp với khách sạn, nhà hàng và tiệm thức ăn nhanh duy nhất ở đây là McDonald’s. Nhà hàng có Wendy’s, Yippee-Ei-O Steakhouse, Jennifer’s Bakery… Khách sạn và nhà trọ có 4, 5 cái, bề thế nhất là The Grand Hotel. Năm 1998 làng này rất thưa vắng chỉ một vài nhà trọ nhưng hôm nay nơi này rất đông vui, nhộn nhịp du khách và nơi bãi đất trống lại có dựng lều vải bán chợ trời các món hàng thủ công, mỹ thuật, quà kỷ niệm nữa gọi là “Art Festival.”

Tại làng Tusayan này nổi tiếng nhất là rạp hát chiếu bóng IMAX với màn ảnh rộng chiếu phim về thắng cảnh Grand Canyon là “Grand Canyon: The Hidden Secrets.” Phim sẽ đưa khán giả theo cánh chim ó bay lượn từ trên cao nhìn xuống vực sâu với dòng sông Colorado chảy xiết rồi qua những dấu vết để lại ngược dòng thời gian 10,000 năm về trước chứng tỏ đã có người ở đây cho đến cuộc thám hiểm chinh phục sông Colorado của Thiếu Tá John Wesley Powell năm 1869. Rạp hát này nằm trong khu National Geographic Visitor Center cùng một chủ với nguyệt san của hội nghiên cứu địa dư National Geographic đã xuất bản đều đặn hàng tháng gần 100 năm nay.

Tusayan là tên một làng của bộ lạc da đỏ sắc tộc Pueblo sống trong vùng Grand Canyon 800 năm về trước. Tusayan ngày trước không phải ở đây mà ở gần Desert View cách Grand Canyon Village 20 miles về hướng Ðông trên đường 64. Tại đó còn lưu dấu tích người da đỏ gọi là Tusayan Ruin và có một nhà bảo tàng mở cửa từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều không có lệ phí.

Ra khoải làng Tusayan phi trường Grand Canyon ở bên phải, những nhà giàu có máy bay riêng họ sẽ đáp nơi đây. Ở trong phi trường còn có bán vé những chuyến bay du ngoạn để ngắm cảnh Grand Canyon từ trên cao bằng máy bay 2 động cơ 19 chỗ ngồi với 2 phi công và bay mỗi tiếng đồng hồ đó là hãng Grand Canyon Airlines. Máy bay một động cơ 7 chỗ ngồi là hãng Air Grand Canyon nên gọi giữ chỗ trước nhưng đến bất ngờ cũng vẫn… welcome! Còn muốn tham quan bằng trực thăng thì có tới 3 hãng là Grand Canyon Helicopters, Papillon Helicopters và Maverick Helicopters.

Xe đi qua ngã ba nơi con đường 64 từ Williams lên gặp nhau và địa danh nơi đây có tên là Valle, có nhà trọ, khách sạn, trạm xăng, tiệm tạp hóa và một phi trường nhỏ bên ngoài có trưng bày một chiếc máy bay phế thải.

Từ Grand Canyon trở về Flagstaff bằng con đường 180 dài khoảng 100 miles đi mất gần 2 tiếng đồng hồ (từ Tusayan Village 74 miles) . Con đường vắng vẻ, mỗi chiều một lane xe chạy với vận tốc giới hạn là 55 miles một giờ. Hai bên là rừng thông không nhà cửa rất an toàn có thể chạy nhanh hơn nhưng mọi người vẫn giữ tốc độ 55 miles để thong dong ngắm cảnh hai bên đường.

Qua những những cánh đồng xanh cỏ dại có những xóm nhà cất xa con đường vào sâu bên trong. Hầu hết những ngôi nhà đều rất mới và có những cái còn đang xây, dường như là nhà nghỉ mát của những người giàu có từ Phoenix lên hay từ Las Vegas qua. Không thấy chợ búa ngay cả một trạm xăng cũng không có, mua sắm có lẽ họ trở về Flagstaff. Nơi đây có cao độ trên 5,000 feet nên không khí rất mát ngay cả mùa Hè và bầu trời trong xanh không một chút ô nhiễm

Đến gần Flagstaff là rừng thông xanh mát, phía Nam trước mặt là ngọn núi San Francisco đỉnh cao nhất là ngọn Humphreys tuyết phủ.

Những vấn đề về an toàn du khách cần lưu ý khi vào ngoạn cảnh là:

-Cẩn thận coi chừng té ngã xuống vực sâu nhất là khi mải mê chụp hình ở điểm ngắm cảnh Mather Point, nơi đây những bờ đá cạnh vực sâu có thể trơn trượt. Chỉ nên đứng phía sau hàng rào và để ý đến tình trạng mặt đất nơi mình đứng.

-Sấm sét rất thường xảy ra nơi bờ vực phía Nam Grand Canyon vì vị trí này rất cao so với thế đất dưới vực sâu nên rất dễ dẫn điện truyền xuống từ lằn chớp khi mưa giông. Khi trời mưa hay mây đen vần vũ trên bầu trời hãy rời ngay khu vực trống trải cạnh bờ vực vào trong nhà hay trong xe và đóng cửa lại. Tránh che dù hay đứng dưới gốc cây tại bờ vực khi trời sấm chớp.